تهیه و انتشار: وزیر · روش استفاده از منابع
حساب‌های پرداختنی و بدهی‌های جاری
معرفی درس
در این درس از شناخت ماهیت رویداد به اندازه‌گیری و ثبت می‌رسید. موضوع درس حساب‌های پرداختنی و بدهی‌های جاری است. مثال‌ها آموزشی و تمام مبالغ صریحاً ریال‌اند؛ پاسخ تمرین را پس از تلاش مستقل باز کنید.
پیش‌نیازها
درس پیش‌نیاز؛ توانایی تشخیص حساب و سمت از چرخه حسابداری لازم است. برای مرور ماهیت حساب‌ها را بخوانید.
اهداف یادگیری
- شرایط شناخت و طبقه‌بندی مرتبط با حساب‌های پرداختنی و بدهی‌های جاری را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ و اثر ثبت‌های نمونه را به ریال محاسبه کنید.
- خطای متوازن را با مدرک و تطبیق مستقل پیدا و اصلاح کنید.
مفاهیم اصلی
پرداختنی تجاری بابت کالا یا خدمت دریافت‌شده است. هزینه تحقق‌یافته پرداخت‌نشده حتی بدون فاکتور نهایی ممکن است بدهی تعهدی باشد؛ مبلغ و مبنای برآورد مستند می‌شود. پیش‌دریافت مشتری تعهد ایفای قرارداد است، نه پرداختنی به فروشنده و نه درآمد خودکار. طبقه‌بندی جاری با چرخه عملیاتی، سررسید و حقوق تسویه بررسی می‌شود.
تسویه فروشنده، بدهی را بدهکار و بانک را بستانکار می‌کند و هزینه خرید را تکرار نمی‌کند. صورتحساب طرف، کارت تفصیلی و دفتر کل را با رسید کالا و پرداخت‌ها تطبیق دهید. پیش‌پرداخت به فروشنده با بدهی طرف دیگر قابل تهاتر خودکار نیست. در اختلاف، سند اصلاحی باید منشأ و تأیید داشته باشد؛ حساب واسط دائمی راه‌حل نیست.
دامنه استانداردی و وضعیت منبع
موضوعات مرتبط: چارچوب مفهومی؛ استاندارد 1 — ارائه صورتهای مالی. درگاه رسمی سازمان حسابرسی در بررسی ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ قابل دریافت نبود؛ نسخه و اصلاحات جاری، تاریخ اجرا و استثناهای این منابع در این نوبت تأیید نشده‌اند. ارجاع‌های دارای سابقه فاز ۳ با تاریخ همان بررسی حفظ شده‌اند. محتوای حاضر آموزش با بازبینی حرفه‌ای ثبت‌نشده است؛ شرط و نرخ مثال، حکم قانونی عمومی نیست.
مثال‌های کاربردی
مثال اول: شناخت و مبلغ
پرداختنی اول ۲۸، خرید نسیه ۱۷ و پرداخت ۲۰ میلیون: مانده ۲۵ میلیون. پرداخت هزینه تازه‌ای نمی‌سازد.
مثال دوم: ثبت و کنترل
حقوق تحقق‌یافته ۶ میلیون و پرداخت‌شده ۴ میلیون است؛ هزینه کل ۶ و بدهی پایان ۲ میلیون ریال است.
اشتباهات رایج
طلب و بدهی دو طرف متفاوت را خودکار تهاتر کنیم. این کار نادرست است. زمان وصول را جای زمان شناخت نگذارید؛ فرض ساده مسئله را به همه قراردادها تعمیم ندهید. تسویه بدهی را از هزینه جدید جدا کنیم. حقوق تحقق‌یافته را در دوره درست ثبت کنیم.
تمرین عملی
بدهی اول به تأمین‌کننده ۳۳، خرید نسیه ۲۲، برگشت خرید ۴ و پرداخت ۱۸ میلیون است. مانده بدهی را محاسبه کنید. علاوه بر عدد، توضیح دهید کدام عنصر یا مانده تغییر کرده و برای تأیید آن چه مدرکی لازم است. معیار: ماهیت ۲ امتیاز، محاسبه ۴، اثر حساب ۲ و کنترل مدرک ۲ امتیاز؛ جمع ۱۰.
نمایش پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین
مراحل حل و پاسخ نمونه
- اقلام متعلق به همین موضوع و دوره را شناسایی کنید؛ مبالغ میلیون ریال را پیش از ثبت در یک میلیون ضرب کنید.
- محاسبه مستقل به ریال: 33000000 + 22000000 + -4000000 + -18000000 = 33,000,000 ریال. علامت کاهش‌ها بخشی از محاسبه است.
- مانده بدهی ۳۳ میلیون است؛ خرید افزایش و برگشت و پرداخت هر دو کاهش بدهی‌اند. نتیجه را با رابطه موضوع درس تطبیق دهید و از ثبت دوباره وصول یا پرداخت به عنوان درآمد یا هزینه جلوگیری کنید. برای نتیجه‌ای که فقط جمع مانده است، سند تازه بدون رویداد نسازید.
- مدرک، دوره و فرض اندازه‌گیری را کنار پاسخ بنویسید. توازن عددی را جدا از صحت طبقه‌بندی کنترل کنید.
معیار ارزیابی
ماهیت و شرط شناخت ۲، مبلغ و واحد و علامت صحیح ۴، اثر بر حساب‌ها ۲ و کنترل مستقل و مرجع مدرک ۲ امتیاز. پاسخ عددی بدون توضیح ماهیت حداکثر چهار امتیاز دارد. در کارگاه، برای هر رویداد همین معیار اعمال و نتیجه نهایی با کل و تفصیلی کنترل می‌شود.
آزمون کوتاه
جمع‌بندی
هزینه حقوق و بدهی تعهدی در ماه انجام کار شناسایی می‌شود. برای عمل، نخست مدرک و زمان شناخت، سپس مبلغ و طبقه‌بندی و در پایان کنترل دفتر و مانده را بررسی کنید.
منابع و مراجع
-
چارچوب مفهومی گزارشگری مالی — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ سابقه بررسی 2026-10-30.
-
استاندارد حسابداری 1؛ ارائه صورتهای مالی — سازمان حسابرسی؛ ارائه صورتهای مالی؛ تجدیدنظر ۱۳۹۷؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ سابقه بررسی 2026-10-30.
منبع موضوعی مورد نیاز: چارچوب مفهومی؛ استاندارد 1 — ارائه صورتهای مالی. دریافت متن رسمی جاری و احراز اصلاحات و تاریخ اجرا هنوز لازم است؛ شماره بند یا تأیید حرفه‌ای ادعا نشده است. دامنه ابزارهای مالی ایران را با استانداردهای ارائه و افشای مربوط بررسی کنید؛ IFRS 9 خودکار مبنای الزامی این مثال‌ها فرض نشده است.
ادامه مسیر
نسخه متنی این صفحه: دریافت مارک‌داون · فراداده و شناسه محتوا