# حساب‌های پرداختنی و بدهی‌های جاری

## معرفی درس

در این درس از شناخت ماهیت رویداد به اندازه‌گیری و ثبت می‌رسید. موضوع درس حساب‌های پرداختنی و بدهی‌های جاری است. مثال‌ها آموزشی و تمام مبالغ صریحاً ریال‌اند؛ پاسخ تمرین را پس از تلاش مستقل باز کنید.

## پیش‌نیازها

[درس پیش‌نیاز](/accounting/docs/financial-accounting/intangible-assets)؛ توانایی تشخیص حساب و سمت از [چرخه حسابداری](/accounting/docs/accounting-cycle) لازم است. برای مرور [ماهیت حساب‌ها](/accounting/docs/fundamentals/debit-credit) را بخوانید.

## اهداف یادگیری

- شرایط شناخت و طبقه‌بندی مرتبط با حساب‌های پرداختنی و بدهی‌های جاری را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ و اثر ثبت‌های نمونه را به ریال محاسبه کنید.
- خطای متوازن را با مدرک و تطبیق مستقل پیدا و اصلاح کنید.

## مفاهیم اصلی

پرداختنی تجاری بابت کالا یا خدمت دریافت‌شده است. هزینه تحقق‌یافته پرداخت‌نشده حتی بدون فاکتور نهایی ممکن است بدهی تعهدی باشد؛ مبلغ و مبنای برآورد مستند می‌شود. پیش‌دریافت مشتری تعهد ایفای قرارداد است، نه پرداختنی به فروشنده و نه درآمد خودکار. طبقه‌بندی جاری با چرخه عملیاتی، سررسید و حقوق تسویه بررسی می‌شود.

تسویه فروشنده، بدهی را بدهکار و بانک را بستانکار می‌کند و هزینه خرید را تکرار نمی‌کند. صورتحساب طرف، کارت تفصیلی و دفتر کل را با رسید کالا و پرداخت‌ها تطبیق دهید. پیش‌پرداخت به فروشنده با بدهی طرف دیگر قابل تهاتر خودکار نیست. در اختلاف، سند اصلاحی باید منشأ و تأیید داشته باشد؛ حساب واسط دائمی راه‌حل نیست.

### دامنه استانداردی و وضعیت منبع

موضوعات مرتبط: چارچوب مفهومی؛ استاندارد 1 — ارائه صورت‌های مالی. درگاه رسمی سازمان حسابرسی در بررسی ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ قابل دریافت نبود؛ نسخه و اصلاحات جاری، تاریخ اجرا و استثناهای این منابع در این نوبت تأیید نشده‌اند. ارجاع‌های دارای سابقه فاز ۳ با تاریخ همان بررسی حفظ شده‌اند. محتوای حاضر آموزش با بازبینی حرفه‌ای ثبت‌نشده است؛ شرط و نرخ مثال، حکم قانونی عمومی نیست.

## مثال‌های کاربردی

### مثال اول: شناخت و مبلغ

پرداختنی اول ۲۸، خرید نسیه ۱۷ و پرداخت ۲۰ میلیون: مانده ۲۵ میلیون. پرداخت هزینه تازه‌ای نمی‌سازد.

### مثال دوم: ثبت و کنترل

حقوق تحقق‌یافته ۶ میلیون و پرداخت‌شده ۴ میلیون است؛ هزینه کل ۶ و بدهی پایان ۲ میلیون ریال است.

## اشتباهات رایج

طلب و بدهی دو طرف متفاوت را خودکار تهاتر کنیم. این کار نادرست است. زمان وصول را جای زمان شناخت نگذارید؛ فرض ساده مسئله را به همه قراردادها تعمیم ندهید. تسویه بدهی را از هزینه جدید جدا کنیم. حقوق تحقق‌یافته را در دوره درست ثبت کنیم.

## تمرین عملی

بدهی اول به تأمین‌کننده ۳۳، خرید نسیه ۲۲، برگشت خرید ۴ و پرداخت ۱۸ میلیون است. مانده بدهی را محاسبه کنید. علاوه بر عدد، توضیح دهید کدام عنصر یا مانده تغییر کرده و برای تأیید آن چه مدرکی لازم است. معیار: ماهیت ۲ امتیاز، محاسبه ۴، اثر حساب ۲ و کنترل مدرک ۲ امتیاز؛ جمع ۱۰.

پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین در نسخه تعاملی با انتخاب «نمایش پاسخ» در دسترس است.

## آزمون کوتاه

آزمون کوتاه حساب‌های پرداختنی و بدهی‌های جاری

1. حقوق ماه انجام شده ولی پرداخت به ماه بعد افتاده است؛ برخورد چیست؟
   - وجه پرداخت‌نشده درآمد است
   - هزینه حقوق و بدهی تعهدی در ماه انجام کار شناسایی می‌شود.
   - هیچ هزینه‌ای تا پرداخت ثبت نمی‌شود

2. پرونده مستقل درس: پرداختنی اول 48، خرید نسیه ۲۲، برگشت خرید ۴ و پرداخت ۱۸ میلیون ریال؛ بدهی پایان چقدر است؟ پاسخ را به ریال صحیح بنویسید.
   - ورودی: پاسخ؛ ریال صحیح، با علامت منفی در صورت لزوم؛ مبلغ صحیح به ریال

3. در یک واحد مستقل و با فرض احراز شرایط ذکرشده، پرداخت بدهی تجاری قبلاً ثبت‌شده فروشنده به مبلغ 16,000,000 ریال. یک ثبت دوطرفه را با حساب، سمت و مبلغ هر سطر تکمیل کنید.
   - ورودی: حساب سطر 1؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، اسناد دریافتنی، کاهنده دریافتنی، موجودی کالا؛ بهای تمام‌شده، کاهنده موجودی، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات؛ بها، استهلاک انباشته تجهیزات، نرم‌افزار خریداری‌شده، استهلاک انباشته نرم‌افزار، پرداختنی تجاری، اصل تسهیلات، بدهی قرارداد، حقوق پرداختنی، هزینه خدمات پرداختنی، ذخیره گارانتی، سرمایه، سود انباشته اول پس از توزیع، درآمد عملیاتی، سود واگذاری تجهیز، بهای فروش‌رفته و کاهش ارزش موجودی، تعمیرات، حقوق، اجاره، کارمزد بانک، هزینه تأمین مالی، خدمات مصرفی، کاهش ارزش دریافتنی، هزینه گارانتی، هزینه بیمه، هزینه ملزومات، هزینه استهلاک تجهیز، هزینه استهلاک نرم‌افزار
   - ورودی: سمت سطر 1؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 1؛ ریال؛ مبلغ صحیح به ریال
   - ورودی: حساب سطر 2؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، اسناد دریافتنی، کاهنده دریافتنی، موجودی کالا؛ بهای تمام‌شده، کاهنده موجودی، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات؛ بها، استهلاک انباشته تجهیزات، نرم‌افزار خریداری‌شده، استهلاک انباشته نرم‌افزار، پرداختنی تجاری، اصل تسهیلات، بدهی قرارداد، حقوق پرداختنی، هزینه خدمات پرداختنی، ذخیره گارانتی، سرمایه، سود انباشته اول پس از توزیع، درآمد عملیاتی، سود واگذاری تجهیز، بهای فروش‌رفته و کاهش ارزش موجودی، تعمیرات، حقوق، اجاره، کارمزد بانک، هزینه تأمین مالی، خدمات مصرفی، کاهش ارزش دریافتنی، هزینه گارانتی، هزینه بیمه، هزینه ملزومات، هزینه استهلاک تجهیز، هزینه استهلاک نرم‌افزار
   - ورودی: سمت سطر 2؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 2؛ ریال؛ مبلغ صحیح به ریال

4. برای کنترل «حساب‌های پرداختنی و بدهی‌های جاری» کدام دو اقدام صحیح‌اند؟ هر دو پاسخ را انتخاب کنید.
   - طلب و بدهی دو طرف متفاوت را خودکار تهاتر کنیم.
   - تسویه بدهی را از هزینه جدید جدا کنیم.
   - حقوق تحقق‌یافته را در دوره درست ثبت کنیم.

پاسخ‌ها و بازخورد تشریحی در نسخه تعاملی پس از ارسال نمایش داده می‌شوند. کلید پاسخ در متن آموزشی منتشر نشده است.

پیشرفت اختیاری در مرورگر ذخیره می‌شود و میان دستگاه‌ها همگام نیست.

## جمع‌بندی

هزینه حقوق و بدهی تعهدی در ماه انجام کار شناسایی می‌شود. برای عمل، نخست مدرک و زمان شناخت، سپس مبلغ و طبقه‌بندی و در پایان کنترل دفتر و مانده را بررسی کنید.

## منابع و مراجع

- [چارچوب مفهومی گزارشگری مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8.pdf) — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ سابقه بررسی 2026-10-30.

- [استاندارد حسابداری 1؛ ارائه صورتهای مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%201.pdf) — سازمان حسابرسی؛ ارائه صورت‌های مالی؛ تجدیدنظر ۱۳۹۷؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ سابقه بررسی 2026-10-30.

منبع موضوعی مورد نیاز: چارچوب مفهومی؛ استاندارد 1 — ارائه صورت‌های مالی. دریافت متن رسمی جاری و احراز اصلاحات و تاریخ اجرا هنوز لازم است؛ شماره بند یا تأیید حرفه‌ای ادعا نشده است. دامنه ابزارهای مالی ایران را با استانداردهای ارائه و افشای مربوط بررسی کنید؛ IFRS 9 خودکار مبنای الزامی این مثال‌ها فرض نشده است.

## ادامه مسیر

- [درس پیشین](/accounting/docs/financial-accounting/intangible-assets)
- [درس بعدی](/accounting/docs/financial-accounting/borrowings-and-finance-costs)
- [نقشه مسیر حسابداری مالی](/accounting/docs/financial-accounting)
- [پیش‌نیاز چرخه حسابداری](/accounting/docs/accounting-cycle)