تراز آزمایشی
تراز آزمایشی فهرستی از حساب‌ها و مانده یا گردش آن‌ها در یک تاریخ یا دوره مشخص است. هدف مهم آن کنترل سازگاری عددی ثبت دوطرفه و آماده‌سازی بررسی‌های بعدی است؛ این گزارش به تنهایی صورت مالی نهایی نیست.
روش تهیه
ابتدا مانده هر حساب کل را از مانده اول دوره و گردش‌های ثبت‌شده محاسبه کنید. سپس مانده بدهکار را در ستون بدهکار و مانده بستانکار را در ستون بستانکار قرار دهید. جمع دو ستون باید برابر شود. دامنه زمانی و وضعیت اسناد باید در عنوان گزارش روشن باشد.
در تراز دو ستونی، مانده‌ها نمایش داده می‌شوند. ترازهای دارای ستون‌های بیشتر می‌توانند مانده ابتدا و گردش دوره را جدا کنند. عنوان ستون‌ها را بخوانید؛ جمع گردش با جمع مانده یک مفهوم نیست.
مثال یک واحد خدماتی
فرض کنید تنها رویدادهای واحد عبارت‌اند از آورده نقدی ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، درآمد خدمات وصول‌شده ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و هزینه اجاره مصرف‌شده و پرداخت‌شده ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال. مالیات و سایر تعدیلات در مثال نیست و همه ثبت‌ها انجام شده‌اند.
در نمایشگر کوچک، جدول را می‌توانید افقی مرور کنید.
| حساب | مانده بدهکار (ریال) | مانده بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| بانک | ۲۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| هزینه اجاره | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| سرمایه مالک | — | ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| درآمد خدمات | — | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع | ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
این جدول، تراز مانده‌هاست و سند جدیدی برای ثبت نیست. مانده بانک از ۲۰۰ به‌علاوه ۵۰ منهای ۲۰ میلیون ریال به دست آمده است. نتیجه ساده دوره، سود ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریالی است، اما گزارش حاضر هنوز شکل صورت سود و زیان ندارد.
توازن چه چیزی را اثبات نمی‌کند؟
حذف کامل یک معامله، ثبت در دو حساب نادرست با مبلغ برابر و ثبت تکراری یک سند متوازن، توازن را به هم نمی‌زنند. حتی دو خطای مستقل می‌توانند یکدیگر را از نظر عددی خنثی کنند. بنابراین «جمع برابر» معادل «حساب‌ها صحیح» نیست.
بررسی عدم توازن
دوره و مانده افتتاحیه را بررسی کنید؛ سپس انتقال‌ها، سطرهای ناقص و ورود مبلغ در ستون اشتباه را پیگیری کنید. اختلاف را با یک ثبت بدون مدرک به حساب واسط منتقل نکنید تا ظاهراً تراز شود. علت باید شناسایی و اصلاح مستند شود.
جایگاه در چرخه
تراز قبل از اصلاحات برای کشف موارد نیازمند تعدیل استفاده می‌شود. پس از اصلاحات، تراز تعدیل‌شده مبنای تهیه گزارش‌ها قرار می‌گیرد. بعد از بستن حساب‌های موقت نیز مانده‌های دائمی باید کنترل شوند.
مطالعه مرتبط
منابع و دامنه استناد
این متن توضیح آموزشی مستقل است. مثال‌ها برای یادگیری ساخته شده‌اند و مبلغ قانونی یا نرخ مصوب نیستند. ارجاع به منبع بین‌المللی به معنی لازم‌الاجرا بودن آن در ایران نیست.
- تهیه تراز آزمایشی — اوپن‌استکس، دانشگاه رایس؛ Principles of Accounting, Volume 1.
نسخه متنی این صفحه: دریافت مارک‌داون · فراداده و شناسه محتوا