تهیه و انتشار: وزیر · روش استفاده از منابع
سرمایه و معاملات با مالکان
معرفی درس
در این درس از شناخت ماهیت رویداد به اندازه‌گیری و ثبت می‌رسید. موضوع درس سرمایه و معاملات با مالکان است. مثال‌ها آموزشی و تمام مبالغ صریحاً ریال‌اند؛ پاسخ تمرین را پس از تلاش مستقل باز کنید.
پیش‌نیازها
درس پیش‌نیاز؛ توانایی تشخیص حساب و سمت از چرخه حسابداری لازم است. برای مرور ماهیت حساب‌ها را بخوانید.
اهداف یادگیری
- شرایط شناخت و طبقه‌بندی مرتبط با سرمایه و معاملات با مالکان را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ و اثر ثبت‌های نمونه را به ریال محاسبه کنید.
- خطای متوازن را با مدرک و تطبیق مستقل پیدا و اصلاح کنید.
مفاهیم اصلی
حقوق مالکانه باقیمانده دارایی‌ها پس از بدهی‌هاست. آورده مالک در جایگاه مالک درآمد نیست. در واحد انفرادی برداشت مالک هزینه نیست و حساب برداشت از سرمایه کسر می‌شود؛ در شرکت، حساب برداشت انفرادی جایگزین تشریفات و مجوزهای تغییر سرمایه یا توزیع سود نیست. دریافت وجه از سهامدار می‌تواند آورده، بدهی یا تسویه باشد و قرارداد و مجوز تعیین‌کننده‌اند.
ثبت حسابداری تغییر سرمایه نیازمند تحقق و مستندات معتبر است؛ این درس تشریفات ثبتی و الزامات قانونی شرکت‌ها را تعیین نمی‌کند. در کارگاه سهامی خاص فرض شده افزایش سرمایه نقدی با مجوز و ثبت لازم انجام شده است. پرداخت هزینه شخصی سهامدار را بدون تحلیل حق مطالبه و مصوبه، هزینه کسب‌وکار نکنید.
دامنه استانداردی و وضعیت منبع
موضوعات مرتبط: چارچوب مفهومی؛ استاندارد 1 — ارائه صورتهای مالی. درگاه رسمی سازمان حسابرسی در بررسی ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ قابل دریافت نبود؛ نسخه و اصلاحات جاری، تاریخ اجرا و استثناهای این منابع در این نوبت تأیید نشده‌اند. ارجاع‌های دارای سابقه فاز ۳ با تاریخ همان بررسی حفظ شده‌اند. محتوای حاضر آموزش با بازبینی حرفه‌ای ثبت‌نشده است؛ شرط و نرخ مثال، حکم قانونی عمومی نیست.
مثال‌های کاربردی
مثال اول: شناخت و مبلغ
آورده نقدی قطعی و مجاز ۴۰ میلیون: بانک بدهکار و سرمایه بستانکار. سود عملیات از این دریافت افزایش نمی‌یابد.
مثال دوم: ثبت و کنترل
در واحد انفرادی، برداشت ۵ میلیون بانک را کم و برداشت را زیاد می‌کند؛ سود خدمت ۲۲ میلیون همان ۲۲ میلیون باقی می‌ماند.
اشتباهات رایج
برداشت انفرادی را بدون بررسی به شرکت سهامی تعمیم دهیم. این کار نادرست است. زمان وصول را جای زمان شناخت نگذارید؛ فرض ساده مسئله را به همه قراردادها تعمیم ندهید. نوع شرکت و جایگاه مالک را بررسی کنیم. آورده سرمایه را از فروش جدا کنیم.
تمرین عملی
حقوق مالکانه اول ۹۰، آورده ۲۵، سود دوره ۱۸ و توزیع مجاز ۶ میلیون است. حقوق مالکانه پایان را محاسبه کنید. علاوه بر عدد، توضیح دهید کدام عنصر یا مانده تغییر کرده و برای تأیید آن چه مدرکی لازم است. معیار: ماهیت ۲ امتیاز، محاسبه ۴، اثر حساب ۲ و کنترل مدرک ۲ امتیاز؛ جمع ۱۰.
نمایش پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین
مراحل حل و پاسخ نمونه
- اقلام متعلق به همین موضوع و دوره را شناسایی کنید؛ مبالغ میلیون ریال را پیش از ثبت در یک میلیون ضرب کنید.
- محاسبه مستقل به ریال: 90000000 + 25000000 + 18000000 + -6000000 = 127,000,000 ریال. علامت کاهش‌ها بخشی از محاسبه است.
- حقوق مالکانه پایان ۱۲۷ میلیون است؛ آورده و توزیع معاملات مالکانه‌اند و سود را تغییر نمی‌دهند. نتیجه را با رابطه موضوع درس تطبیق دهید و از ثبت دوباره وصول یا پرداخت به عنوان درآمد یا هزینه جلوگیری کنید. برای نتیجه‌ای که فقط جمع مانده است، سند تازه بدون رویداد نسازید.
- مدرک، دوره و فرض اندازه‌گیری را کنار پاسخ بنویسید. توازن عددی را جدا از صحت طبقه‌بندی کنترل کنید.
معیار ارزیابی
ماهیت و شرط شناخت ۲، مبلغ و واحد و علامت صحیح ۴، اثر بر حساب‌ها ۲ و کنترل مستقل و مرجع مدرک ۲ امتیاز. پاسخ عددی بدون توضیح ماهیت حداکثر چهار امتیاز دارد. در کارگاه، برای هر رویداد همین معیار اعمال و نتیجه نهایی با کل و تفصیلی کنترل می‌شود.
آزمون کوتاه
جمع‌بندی
افزایش حقوق مالکانه؛ درآمد فروش ایجاد نمی‌شود. برای عمل، نخست مدرک و زمان شناخت، سپس مبلغ و طبقه‌بندی و در پایان کنترل دفتر و مانده را بررسی کنید.
منابع و مراجع
-
چارچوب مفهومی گزارشگری مالی — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ سابقه بررسی 2026-10-30.
-
استاندارد حسابداری 1؛ ارائه صورتهای مالی — سازمان حسابرسی؛ ارائه صورتهای مالی؛ تجدیدنظر ۱۳۹۷؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ سابقه بررسی 2026-10-30.
منبع موضوعی مورد نیاز: چارچوب مفهومی؛ استاندارد 1 — ارائه صورتهای مالی. دریافت متن رسمی جاری و احراز اصلاحات و تاریخ اجرا هنوز لازم است؛ شماره بند یا تأیید حرفه‌ای ادعا نشده است. دامنه ابزارهای مالی ایران را با استانداردهای ارائه و افشای مربوط بررسی کنید؛ IFRS 9 خودکار مبنای الزامی این مثال‌ها فرض نشده است.
ادامه مسیر
نسخه متنی این صفحه: دریافت مارک‌داون · فراداده و شناسه محتوا