تهیه و انتشار: وزیر · روش استفاده از منابع
پیش‌دریافت‌ها و قراردادهای مشتریان
معرفی درس
در این درس از شناخت ماهیت رویداد به اندازه‌گیری و ثبت می‌رسید. موضوع درس پیش‌دریافت‌ها و قراردادهای مشتریان است. مثال‌ها آموزشی و تمام مبالغ صریحاً ریال‌اند؛ پاسخ تمرین را پس از تلاش مستقل باز کنید.
پیش‌نیازها
درس پیش‌نیاز؛ توانایی تشخیص حساب و سمت از چرخه حسابداری لازم است. برای مرور ماهیت حساب‌ها را بخوانید.
اهداف یادگیری
- شرایط شناخت و طبقه‌بندی مرتبط با پیش‌دریافت‌ها و قراردادهای مشتریان را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ و اثر ثبت‌های نمونه را به ریال محاسبه کنید.
- خطای متوازن را با مدرک و تطبیق مستقل پیدا و اصلاح کنید.
مفاهیم اصلی
در مثال‌های این درس، بدهی قرارداد بابت وجه دریافت‌شده از مشتری پیش از ایفای تعهد شناسایی می‌شود. صرف صدور صورتحساب یا ایجاد حق مطالبه را بدون بررسی الزامات ارائه استاندارد ۴۳ ایران، معادل دریافت پیش‌دریافت ندانید. تفاوت الزامات ایران و IFRS 15 باید از متن لازم‌الاجرا بررسی شود. با ایفای تعهد، بدهی مربوط کاهش و درآمد شناسایی می‌شود. دارایی قرارداد، حق دریافت مشروط به چیزی غیر از گذشت زمان است؛ دریافتنی حق بدون شرط است که فقط گذشت زمان تا پرداخت لازم دارد. حساب قرارداد جایگزین تحلیل شروط واقعی نمی‌شود.
برای هر قرارداد، قیمت، تخصیص به تعهدها، مبلغ ایفا‌شده، صورتحساب و وصول را جدا نگه دارید. تغییر قرارداد ممکن است قرارداد مستقل یا تغییر قرارداد قبلی باشد؛ افزودن یک رقم به درآمد بدون تحلیل کالا یا خدمت متمایز و قیمت مناسب درست نیست. مثال‌ها تغییر پیچیده، جریمه، ارز و مؤلفه تأمین مالی را مدل نمی‌کنند.
دامنه استانداردی و وضعیت منبع
موضوعات مرتبط: استاندارد 43 — درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان. درگاه رسمی سازمان حسابرسی در بررسی ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ قابل دریافت نبود؛ نسخه و اصلاحات جاری، تاریخ اجرا و استثناهای این منابع در این نوبت تأیید نشده‌اند. ارجاع‌های دارای سابقه فاز ۳ با تاریخ همان بررسی حفظ شده‌اند. محتوای حاضر آموزش با بازبینی حرفه‌ای ثبت‌نشده است؛ شرط و نرخ مثال، حکم قانونی عمومی نیست.
مثال‌های کاربردی
مثال اول: شناخت و مبلغ
مشتری ۲۴ میلیون پیش می‌پردازد؛ با ایفای تعهد تخصیص‌یافته ۹ میلیون، بدهی قرارداد از ۲۴ به ۱۵ میلیون می‌رسد و درآمد ۹ میلیون است.
مثال دوم: ثبت و کنترل
خدمت ۸ میلیون ایفا شده اما حق صورتحساب به تکمیل مرحله بعد وابسته است؛ با احراز شرایط درآمد، دارایی قرارداد مطرح است. پس از رفع شرط و ایجاد حق بدون شرط، به دریافتنی منتقل می‌شود؛ درآمد دوم ایجاد نمی‌شود.
اشتباهات رایج
هر صورتحساب را بدون تحلیل قرارداد درآمد بدانیم. این کار نادرست است. زمان وصول را جای زمان شناخت نگذارید؛ فرض ساده مسئله را به همه قراردادها تعمیم ندهید. دارایی قرارداد را از دریافتنی بدون شرط جدا کنیم. مانده بدهی قرارداد را با تعهد ایفا‌شده تطبیق دهیم.
تمرین عملی
بدهی قرارداد اول ۱۶، پیش‌دریافت جدید ۲۱ و درآمد از تعهدهای ایفا‌شده ۱۳ میلیون است. بدهی قرارداد پایان را بیابید. علاوه بر عدد، توضیح دهید کدام عنصر یا مانده تغییر کرده و برای تأیید آن چه مدرکی لازم است. معیار: ماهیت ۲ امتیاز، محاسبه ۴، اثر حساب ۲ و کنترل مدرک ۲ امتیاز؛ جمع ۱۰.
نمایش پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین
مراحل حل و پاسخ نمونه
- اقلام متعلق به همین موضوع و دوره را شناسایی کنید؛ مبالغ میلیون ریال را پیش از ثبت در یک میلیون ضرب کنید.
- محاسبه مستقل به ریال: 16000000 + 21000000 + -13000000 = 24,000,000 ریال. علامت کاهش‌ها بخشی از محاسبه است.
- بدهی قرارداد پایان ۲۴ میلیون است؛ دریافت جدید بدهی می‌افزاید و ایفای تعهد آن را کم می‌کند. نتیجه را با رابطه موضوع درس تطبیق دهید و از ثبت دوباره وصول یا پرداخت به عنوان درآمد یا هزینه جلوگیری کنید. برای نتیجه‌ای که فقط جمع مانده است، سند تازه بدون رویداد نسازید.
- مدرک، دوره و فرض اندازه‌گیری را کنار پاسخ بنویسید. توازن عددی را جدا از صحت طبقه‌بندی کنترل کنید.
معیار ارزیابی
ماهیت و شرط شناخت ۲، مبلغ و واحد و علامت صحیح ۴، اثر بر حساب‌ها ۲ و کنترل مستقل و مرجع مدرک ۲ امتیاز. پاسخ عددی بدون توضیح ماهیت حداکثر چهار امتیاز دارد. در کارگاه، برای هر رویداد همین معیار اعمال و نتیجه نهایی با کل و تفصیلی کنترل می‌شود.
آزمون کوتاه
جمع‌بندی
با احراز شرایط شناخت، دارایی قرارداد؛ هنوز دریافتنی بدون شرط نیست. برای عمل، نخست مدرک و زمان شناخت، سپس مبلغ و طبقه‌بندی و در پایان کنترل دفتر و مانده را بررسی کنید.
منابع و مراجع
- چارچوب مفهومی گزارشگری مالی — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ سابقه بررسی 2026-10-30.
- استاندارد حسابداری 43؛ درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان — سازمان حسابرسی؛ درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان؛ فایل رسمی؛ تاریخ اجرای درج‌شده ۱۴۰۴/۰۱/۰۱؛ سابقه بررسی 2026-10-30.
منبع موضوعی مورد نیاز: استاندارد 43 — درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان. دریافت متن رسمی جاری و احراز اصلاحات و تاریخ اجرا هنوز لازم است؛ شماره بند یا تأیید حرفه‌ای ادعا نشده است. دامنه ابزارهای مالی ایران را با استانداردهای ارائه و افشای مربوط بررسی کنید؛ IFRS 9 خودکار مبنای الزامی این مثال‌ها فرض نشده است.
ادامه مسیر
نسخه متنی این صفحه: دریافت مارک‌داون · فراداده و شناسه محتوا