تهیه و انتشار: وزیر · روش استفاده از منابع
از تراز آزمایشی تا صورتهای مالی
معرفی درس
موضوع این درس از تراز آزمایشی تا صورتهای مالی است. هدف، تبدیل مانده‌های تأییدشده به گزارش قابل فهم و قابل تطبیق است. همه مثال‌های پولی ریال یا میلیون ریال با ذکر واحدند و نسبت‌ها با مخرج صریح محاسبه می‌شوند.
پیش‌نیازها
درس پیش‌نیاز و شناخت و اندازه‌گیری از حسابداری مالی. کنترل فنی فاز ۴ موفق است؛ احراز همه منابع جاری و بازبینی حرفه‌ای آن کامل نشده است. داده این پرونده مستقل کنترل می‌شود.
اهداف یادگیری
- اجزا و شرایط ارائه مرتبط با از تراز آزمایشی تا صورتهای مالی را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ یا نسبت و اثر بین‌صورت‌ها را با واحد و مخرج صریح محاسبه کنید.
- خطای متوازن، طبقه‌بندی و عدم تطبیق را با مدارک پیدا کنید.
مفاهیم اصلی
ابتدا تراز اصلاح‌شده را با دفاتر و مدارک تطبیق دهید، سپس هر حساب را به قلم گزارش نگاشت کنید. درآمد و هزینه به عملکرد، مانده‌های دائمی به وضعیت مالی و رویدادهای بانک به جریان نقد می‌روند. استهلاک انباشته از بهای دارایی مربوط کم می‌شود و حساب سود انباشته پایان با سود دوره و معاملات مالکانه تطبیق می‌یابد.
اصلاح شناخت یا اندازه‌گیری، سند پشتیبان و اثر بر دفتر دارد؛ تغییر صرف طبقه‌بندی گزارش با اصلاح اشتباه شناخت یکی نیست. یک نگاشت ممکن است حساب کل را به حصه جاری و غیرجاری تفکیک کند، بدون آنکه مبلغ کل بدهی تغییر کند. پس از ساخت گزارش، جمع‌ها، افتتاحیه، مقایسه، سود، نقد و یادداشت‌ها را مستقل کنترل کنید. بستن حساب‌ها نباید باعث دوباره‌شماری سود در سرمایه شود.
قلمرو منابع و بازبینی
استانداردهای موضوعی: 1, 8, 11, 43. منابع رسمی قبلی با تاریخ واقعی خود و نسخه‌های بازنشرشده با عنوان صریح بازنشر آمده‌اند. دسترسی تازه به فهرست رسمی سازمان در ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ ناموفق بود؛ آخرین اصلاحات همه منابع بازتأیید نشده است. این درس آموزش بازبینی‌نشده است و نه تأیید حرفه‌ای یا احراز کامل تکالیف قانونی.
مثال‌های کاربردی
مثال اول: رابطه و محاسبه
بانک ۴۰، دریافتنی ۳۰، تجهیز ۸۰، انباشته ۲۰ بستانکار، بدهی ۵۰، سرمایه ۶۰ و سود انباشته ابتدا ۲۰ بستانکار است؛ تراز دائمی هر سمت ۱۵۰ و دارایی خالص ۱۳۰ = بدهی ۵۰ + حقوق ۸۰ است.
مثال دوم: ارائه و کنترل
اگر در همین واحد درآمد ۹۰ و هزینه ۶۰ و سود انباشته ابتدا ۲۰ باشد و توزیع صفر باشد، سود ۳۰ و سود انباشته پایان ۵۰ است. این مثال عملکرد مستقل از مثال افتتاحیه است؛ صورتهای کامل پرونده دو‌دوره‌ای زیر از تراز واقعی همان پرونده ساخته می‌شوند.
تراز اصلاح‌شده 1403؛ پیش از بستن
در نمایشگر کوچک، جدول را می‌توانید افقی مرور کنید.
| حساب | مانده بدهکار (ریال) | مانده بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| نقد و معادل نقد | ۸۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| دریافتنی تجاری | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| موجودی کالا | ۱۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| پیش‌پرداخت | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| دارایی ثابت؛ بها | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| استهلاک انباشته | — | ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پرداختنی تجاری | — | ۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| حقوق پرداختنی | — | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| مالیات پرداختنی | — | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| تسهیلات | — | ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سرمایه | — | ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سود انباشته | — | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| درآمد عملیاتی | — | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بهای فروش‌رفته | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| حقوق | ۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| سایر هزینه‌های عملیاتی | ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| استهلاک | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| هزینه تأمین مالی | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| هزینه مالیات جاری فرضی | ۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| جمع | ۱٬۰۴۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱٬۰۴۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
تراز اصلاح‌شده 1404؛ پیش از بستن
در نمایشگر کوچک، جدول را می‌توانید افقی مرور کنید.
| حساب | مانده بدهکار (ریال) | مانده بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| نقد و معادل نقد | ۱۸۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| دریافتنی تجاری | ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| موجودی کالا | ۱۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| پیش‌پرداخت | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| دارایی ثابت؛ بها | ۳۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| استهلاک انباشته | — | ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پرداختنی تجاری | — | ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| حقوق پرداختنی | — | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| مالیات پرداختنی | — | ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| تسهیلات | — | ۱۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سرمایه | — | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سود انباشته | — | ۹۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| درآمد عملیاتی | — | ۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بهای فروش‌رفته | ۳۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| حقوق | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| سایر هزینه‌های عملیاتی | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| استهلاک | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| هزینه تأمین مالی | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| هزینه مالیات جاری فرضی | ۱۸٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| جمع | ۱٬۳۶۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱٬۳۶۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
صورت وضعیت مالی در پایان اسفند؛ یادداشت‌های ۱ تا ۶
در نمایشگر کوچک، جدول را می‌توانید افقی مرور کنید.
| قلم؛ ریال | 1404 | 1403 |
|---|---|---|
| نقد و معادل نقد؛ ی۱ | ۱۸۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| دریافتنی تجاری؛ ی۲ | ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| موجودی؛ ی۳ | ۱۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پیش‌پرداخت | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع دارایی جاری | ۴۴۷٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۰۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| دارایی ثابت خالص؛ ی۴ | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع دارایی | ۷۴۷٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵۴۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پرداختنی تجاری | ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| حقوق پرداختنی | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| مالیات پرداختنی؛ ی۶ | ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| حصه جاری تسهیلات؛ ی۵ | ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع بدهی جاری | ۱۵۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| تسهیلات غیرجاری؛ ی۵ | ۱۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع بدهی | ۲۸۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۸۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سرمایه | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سود انباشته پایان | ۱۶۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۱۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع حقوق مالکانه | ۴۶۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
صورت سود و زیان برای سال منتهی به پایان اسفند
در نمایشگر کوچک، جدول را می‌توانید افقی مرور کنید.
| قلم؛ ریال | 1404 | 1403 |
|---|---|---|
| درآمد عملیاتی | ۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بهای فروش‌رفته؛ کسر | ۳۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سود ناخالص | ۲۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| حقوق؛ کسر | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سایر هزینه‌های عملیاتی؛ کسر | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| استهلاک؛ کسر | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سود عملیاتی | ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه مالی؛ کسر | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سود پیش از مالیات | ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه مالیات جاری فرضی؛ ی۶ | ۱۸٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سود دوره | ۷۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
اشتباهات رایج
ایجاد درآمد جدید بابت تسهیلات و حذف بدهی بدون تسویه برداشت‌های نادرست‌اند. در مقابل: طبقه‌بندی ارائه با حفظ کل و اتکا به سررسید و حقوق قراردادی. واحد، علامت، مخرج، دوره و طبقه‌بندی را پیش از تفسیر کنترل کنید.
تمرین عملی
درآمد اصلاح‌شده ۱۵۰، بهای فروش‌رفته ۸۰ و سایر هزینه‌ها ۳۵ میلیون است. سود قابل انتقال به حقوق مالکانه را محاسبه کنید. رابطه و واحد پاسخ و اثر آن بر گزارش را توضیح دهید. معیار ده‌امتیازی: انتخاب رابطه و مبنا ۲، عدد و واحد و علامت ۴، توضیح طبقه‌بندی یا مخرج ۲ و کنترل مستقل ۲ امتیاز.
نمایش پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین
مراحل حل و پاسخ نمونه
- داده‌های مرتبط با موضوع را استخراج کنید؛ عدد میلیون ریال را در یک میلیون ضرب کنید. دریافت یا پرداخت را با سود یکسان ندانید.
- صورت محاسبه: 150000000 + -80000000 + -35000000. ضریب تبدیل 1 و مخرج 1 است. پاسخ 35,000,000 ریال است. در نسبت‌ها مخرج با واحد سازگار وارد می‌شود.
- تعریف موضوع درس را دوباره بررسی کنید: طبقه‌بندی ارائه با حفظ کل و اتکا به سررسید و حقوق قراردادی. نتیجه عددی باید با همین تعریف و دوره و مبنا قابل توضیح باشد؛ برای صورت‌سازی صرف، سند تازه بدون رویداد ایجاد نکنید.
- پاسخ را با رابطه مستقل یا ارتباط صورت و یادداشت کنترل کنید؛ در مقایسه و اصلاحات، اثر بر افتتاحیه و پایان را جدا نگه دارید.
معیار ارزیابی
رابطه و مبنا ۲، محاسبه و واحد و علامت ۴، توضیح طبقه یا مخرج ۲، تطبیق مستقل ۲؛ جمع ۱۰. عدد درست بدون تبیین ماهیت حداکثر چهار امتیاز دارد. در کارگاه، هر صورت و یادداشت و تطبیق بر همین مبنا ارزیابی می‌شود؛ تراز بودن به تنهایی کافی نیست.
آزمون کوتاه
جمع‌بندی
طبقه‌بندی ارائه با حفظ کل و اتکا به سررسید و حقوق قراردادی. پیش از نتیجه‌گیری، منبع مبلغ، دوره، واحد، طبقه و ارتباط بین صورت‌ها و یادداشت را کنترل کنید.
منابع و مراجع
- چارچوب مفهومی گزارشگری مالی — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- استاندارد حسابداری 1؛ ارائه صورتهای مالی — سازمان حسابرسی؛ ارائه صورتهای مالی؛ تجدیدنظر ۱۳۹۷؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- استاندارد حسابداری 8؛ حسابداری موجودی مواد و کالا — سازمان حسابرسی؛ موجودی مواد و کالا؛ تجدیدنظر ۱۳۸۴؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- استاندارد حسابداری 11؛ داراییهای ثابت مشهود — سازمان حسابرسی؛ داراییهای ثابت مشهود؛ تجدیدنظر ۱۳۸۶؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- استاندارد حسابداری 43؛ درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان — سازمان حسابرسی؛ درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان؛ فایل رسمی؛ تاریخ اجرای درج‌شده ۱۴۰۴/۰۱/۰۱؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
نسخه بازنشرشده با فایل جاری درگاه رسمی یکسان فرض نشده است. فرض‌های مالیات، عمر مفید و نبود اقلام پیچیده فقط برای آموزش‌اند؛ برای اقدام واقعی منابع لازم‌الاجرا و الزامات همان واحد باید بررسی شوند.
ادامه مسیر
نسخه متنی این صفحه: دریافت مارک‌داون · فراداده و شناسه محتوا