تهیه و انتشار: وزیر · روش استفاده از منابع
نسبت‌های سودآوری و فعالیت
معرفی درس
موضوع این درس نسبت‌های سودآوری و فعالیت است. هدف، تبدیل مانده‌های تأییدشده به گزارش قابل فهم و قابل تطبیق است. همه مثال‌های پولی ریال یا میلیون ریال با ذکر واحدند و نسبت‌ها با مخرج صریح محاسبه می‌شوند.
پیش‌نیازها
درس پیش‌نیاز و شناخت و اندازه‌گیری از حسابداری مالی. کنترل فنی فاز ۴ موفق است؛ احراز همه منابع جاری و بازبینی حرفه‌ای آن کامل نشده است. داده این پرونده مستقل کنترل می‌شود.
اهداف یادگیری
- اجزا و شرایط ارائه مرتبط با نسبت‌های سودآوری و فعالیت را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ یا نسبت و اثر بین‌صورت‌ها را با واحد و مخرج صریح محاسبه کنید.
- خطای متوازن، طبقه‌بندی و عدم تطبیق را با مدارک پیدا کنید.
مفاهیم اصلی
حاشیه ناخالص، عملیاتی و خالص به ترتیب سود مربوط تقسیم بر فروش خالص‌اند. در این دوره بازده دارایی = سود خالص ÷ میانگین ساده دارایی ابتدا و پایان و بازده حقوق = سود خالص ÷ میانگین حقوق ابتدا و پایان است. تعریف‌های دیگر ممکن‌اند؛ برای مقایسه باید صورت و مخرج یکسان باشند و زیان یا مخرج منفی با احتیاط تفسیر شود.
گردش موجودی = بهای فروش‌رفته ÷ میانگین موجودی و گردش دریافتنی = فروش نسیه خالص ÷ میانگین دریافتنی تجاری خالص است. استفاده از کل فروش فقط با فرض صریح تقریب یا نسیه‌بودن همه فروش مجاز به تفسیر مقایسه‌ای است. میانگین ابتدا و پایان در فعالیت فصلی می‌تواند نماینده گردش سال نباشد؛ نسبت بالا همواره مطلوب نیست و ممکن است کمبود موجودی یا سیاست اعتباری سخت را نشان دهد.
قلمرو منابع و بازبینی
استانداردهای موضوعی: 1. منابع رسمی قبلی با تاریخ واقعی خود و نسخه‌های بازنشرشده با عنوان صریح بازنشر آمده‌اند. دسترسی تازه به فهرست رسمی سازمان در ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ ناموفق بود؛ آخرین اصلاحات همه منابع بازتأیید نشده است. این درس آموزش بازبینی‌نشده است و نه تأیید حرفه‌ای یا احراز کامل تکالیف قانونی.
مثال‌های کاربردی
مثال اول: رابطه و محاسبه
سود خالص ۴۵ و دارایی اول ۴۰۰ و پایان ۵۰۰ میلیون، میانگین ۴۵۰ و بازده دارایی ۱۰٪ است. استفاده از پایان تنها نتیجه دیگری می‌دهد.
مثال دوم: ارائه و کنترل
بهای فروش‌رفته ۶۰۰، موجودی اول ۱۰۰ و پایان ۱۴۰ میلیون، میانگین ۱۲۰ و گردش موجودی ۵ مرتبه است. فروش نسیه ۳۰۰ و دریافتنی متوسط ۶۰، گردش دریافتنی ۵ است.
نسبت‌ها با مخرج و تعریف صریح؛ بدون آستانه عمومی
در نمایشگر کوچک، جدول را می‌توانید افقی مرور کنید.
| تعریف | ۱۴۰۴ | ۱۴۰۳ |
|---|---|---|
| جاری = دارایی جاری ÷ بدهی جاری | ۲٫۹۶۰۳ | ۳ |
| آنی = (نقد + دریافتنی تجاری) ÷ بدهی جاری؛ پیش‌پرداخت و موجودی حذف | ۱٫۹۳۳۸ | ۱٫۶۲۷۵ |
| سرمایه در گردش = دارایی جاری − بدهی جاری؛ ریال | ۲۹۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۰۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بدهی به حقوق مالکانه = کل بدهی ÷ حقوق مالکانه | ۰٫۶۰۳ | ۰٫۵ |
| نسبت بدهی = کل بدهی ÷ دارایی | ۰٫۳۷۶۲ | ۰٫۳۳۳۳ |
| حاشیه ناخالص = سود ناخالص ÷ فروش خالص | ۰٫۴ | ۰٫۴ |
| حاشیه عملیاتی = سود عملیاتی ÷ فروش خالص | ۰٫۱۶۶۷ | ۰٫۱۷ |
| حاشیه خالص = سود دوره ÷ فروش خالص | ۰٫۱۲ | ۰٫۱۲۸ |
| بازده دارایی = سود دوره ÷ میانگین ابتدا و پایان دارایی | ۰٫۱۱۱۴ | ۰٫۱۲۳۶ |
| بازده حقوق مالکانه = سود دوره ÷ میانگین ابتدا و پایان حقوق مالکانه | ۰٫۱۷۳۵ | ۰٫۱۹۲۸ |
| گردش موجودی = بهای فروش‌رفته ÷ میانگین ابتدا و پایان موجودی | ۲٫۷۶۹۲ | ۲٫۶۰۸۷ |
| گردش دریافتنی = فروش نسیه خالص ÷ میانگین دریافتنی؛ همه فروش پرونده نسیه است | ۶٫۳۱۵۸ | ۷٫۱۴۲۹ |
حاشیه‌ها و بازده‌ها به صورت ضریب نشان داده شده‌اند؛ برای درصد در ۱۰۰ ضرب کنید. میانگین ساده ابتدا و پایان در کسب‌وکار فصلی می‌تواند نماینده سال نباشد. گردش دریافتنی فقط وقتی از کل فروش استفاده می‌کند که مانند این پرونده همه فروش نسیه باشد.
اشتباهات رایج
سود خالص تقسیم بر موجودی پایان و کل وصول بانکی تقسیم بر خرید نقدی برداشت‌های نادرست‌اند. در مقابل: بهای کالای فروش‌رفته؛ مخرج میانگین موجودی است. واحد، علامت، مخرج، دوره و طبقه‌بندی را پیش از تفسیر کنترل کنید.
تمرین عملی
بهای فروش‌رفته ۷۲۰ و میانگین موجودی ۱۲۰ میلیون است. گردش موجودی را به صورت ضریب صحیح بنویسید. رابطه و واحد پاسخ و اثر آن بر گزارش را توضیح دهید. معیار ده‌امتیازی: انتخاب رابطه و مبنا ۲، عدد و واحد و علامت ۴، توضیح طبقه‌بندی یا مخرج ۲ و کنترل مستقل ۲ امتیاز.
نمایش پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین
مراحل حل و پاسخ نمونه
- داده‌های مرتبط با موضوع را استخراج کنید؛ عدد میلیون ریال را در یک میلیون ضرب کنید. دریافت یا پرداخت را با سود یکسان ندانید.
- صورت محاسبه: 720000000. ضریب تبدیل 1 و مخرج 120000000 است. پاسخ 6 ضریب است. در نسبت‌ها مخرج با واحد سازگار وارد می‌شود.
- تعریف موضوع درس را دوباره بررسی کنید: بهای کالای فروش‌رفته؛ مخرج میانگین موجودی است. نتیجه عددی باید با همین تعریف و دوره و مبنا قابل توضیح باشد؛ برای صورت‌سازی صرف، سند تازه بدون رویداد ایجاد نکنید.
- پاسخ را با رابطه مستقل یا ارتباط صورت و یادداشت کنترل کنید؛ در مقایسه و اصلاحات، اثر بر افتتاحیه و پایان را جدا نگه دارید.
معیار ارزیابی
رابطه و مبنا ۲، محاسبه و واحد و علامت ۴، توضیح طبقه یا مخرج ۲، تطبیق مستقل ۲؛ جمع ۱۰. عدد درست بدون تبیین ماهیت حداکثر چهار امتیاز دارد. در کارگاه، هر صورت و یادداشت و تطبیق بر همین مبنا ارزیابی می‌شود؛ تراز بودن به تنهایی کافی نیست.
آزمون کوتاه
جمع‌بندی
بهای کالای فروش‌رفته؛ مخرج میانگین موجودی است. پیش از نتیجه‌گیری، منبع مبلغ، دوره، واحد، طبقه و ارتباط بین صورت‌ها و یادداشت را کنترل کنید.
منابع و مراجع
- چارچوب مفهومی گزارشگری مالی — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- استاندارد حسابداری 1؛ ارائه صورتهای مالی — سازمان حسابرسی؛ ارائه صورتهای مالی؛ تجدیدنظر ۱۳۹۷؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
نسخه بازنشرشده با فایل جاری درگاه رسمی یکسان فرض نشده است. فرض‌های مالیات، عمر مفید و نبود اقلام پیچیده فقط برای آموزش‌اند؛ برای اقدام واقعی منابع لازم‌الاجرا و الزامات همان واحد باید بررسی شوند.
ادامه مسیر
نسخه متنی این صفحه: دریافت مارک‌داون · فراداده و شناسه محتوا