# تهیه صورت تغییرات در حقوق مالکانه

## معرفی درس

موضوع این درس تهیه صورت تغییرات در حقوق مالکانه است. هدف، تبدیل مانده‌های تأییدشده به گزارش قابل فهم و قابل تطبیق است. همه مثال‌های پولی ریال یا میلیون ریال با ذکر واحدند و نسبت‌ها با مخرج صریح محاسبه می‌شوند.

## پیش‌نیازها

[درس پیش‌نیاز](/accounting/docs/financial-statements/financial-performance-analysis) و شناخت و اندازه‌گیری از [حسابداری مالی](/accounting/docs/financial-accounting). کنترل فنی فاز ۴ موفق است؛ احراز همه منابع جاری و بازبینی حرفه‌ای آن کامل نشده است. داده این پرونده مستقل کنترل می‌شود.

## اهداف یادگیری

- اجزا و شرایط ارائه مرتبط با تهیه صورت تغییرات در حقوق مالکانه را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ یا نسبت و اثر بین‌صورت‌ها را با واحد و مخرج صریح محاسبه کنید.
- خطای متوازن، طبقه‌بندی و عدم تطبیق را با مدارک پیدا کنید.

## مفاهیم اصلی

این صورت، حقوق مالکانه ابتدا را با پایان برای هر جزء تطبیق می‌دهد: سرمایه، سود انباشته، اندوخته و سایر اجزای مربوط. سود و زیان جامع از عملکرد می‌آید و آورده و توزیع در بخش معاملات با مالکان جدا هستند. انتقال بین سود انباشته و اندوخته جمع حقوق مالکانه را تغییر نمی‌دهد.

مانده آغازین تجدیدارائه‌شده را از تعدیل دوره جاری جدا کنید. هر جزء پایان باید به صورت وضعیت مالی برسد؛ سود دوره با سود و زیان و جامع یکسان باشد. حقوق مالکانه مثبت لزوماً به معنی وجه نقد قابل توزیع نیست؛ مجوز قانونی و نقدینگی موضوع‌های جدا هستند.

### قلمرو منابع و بازبینی

استانداردهای موضوعی: 1. منابع رسمی قبلی با تاریخ واقعی خود و نسخه‌های بازنشرشده با عنوان صریح بازنشر آمده‌اند. دسترسی تازه به فهرست رسمی سازمان در ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ ناموفق بود؛ آخرین اصلاحات همه منابع بازتأیید نشده است. این درس آموزش بازبینی‌نشده است و نه تأیید حرفه‌ای یا احراز کامل تکالیف قانونی.

## مثال‌های کاربردی

### مثال اول: رابطه و محاسبه

حقوق اول ۳۰۰، سود ۶۰، آورده ۴۰ و توزیع ۲۰ میلیون، حقوق پایان ۳۸۰ است. اگر OCI صفر باشد، جامع همان ۶۰ است.

### مثال دوم: ارائه و کنترل

سرمایه اول ۲۰۰ و سود انباشته ۱۰۰؛ انتقال ۱۵ به اندوخته، سرمایه ۲۰۰، سود انباشته ۸۵ و اندوخته ۱۵ می‌دهد؛ جمع همچنان ۳۰۰ میلیون است.

### صورت تغییرات حقوق مالکانه 1403

| شرح | سرمایه؛ ریال | سود انباشته؛ ریال | جمع؛ ریال |
|---|---|---|---|
| ابتدا | ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| آورده | ۰ | — | ۰ |
| سود دوره | — | ۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| توزیع سود | — | ‎−۰ | ‎−۰ |
| پایان | ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۱۴٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |

اصلاح سنواتی، تغییر رویه و انتقال اندوخته در این پرونده وجود ندارد؛ چنین اقلامی در مثال مستقل درس ۱۱ جدا تحلیل می‌شوند.

### صورت تغییرات حقوق مالکانه 1404

| شرح | سرمایه؛ ریال | سود انباشته؛ ریال | جمع؛ ریال |
|---|---|---|---|
| ابتدا | ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۱۴٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| آورده | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سود دوره | — | ۷۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۷۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| توزیع سود | — | ‎−۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ‎−۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پایان | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۶۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴۶۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |

اصلاح سنواتی، تغییر رویه و انتقال اندوخته در این پرونده وجود ندارد؛ چنین اقلامی در مثال مستقل درس ۱۱ جدا تحلیل می‌شوند.

## اشتباهات رایج

حتماً هزینه عملیاتی ایجاد می‌کند و حتماً وجه نقد را افزایش می‌دهد برداشت‌های نادرست‌اند. در مقابل: اجزای حقوق جابه‌جا می‌شوند؛ جمع در انتقال ساده ثابت است. واحد، علامت، مخرج، دوره و طبقه‌بندی را پیش از تفسیر کنترل کنید.

## تمرین عملی

حقوق اول ۳۶۰، سود جامع ۷۲، آورده ۵۰ و توزیع ۲۰ میلیون است. حقوق پایان را محاسبه کنید. رابطه و واحد پاسخ و اثر آن بر گزارش را توضیح دهید. معیار ده‌امتیازی: انتخاب رابطه و مبنا ۲، عدد و واحد و علامت ۴، توضیح طبقه‌بندی یا مخرج ۲ و کنترل مستقل ۲ امتیاز.

پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین در نسخه تعاملی با انتخاب «نمایش پاسخ» در دسترس است.

## آزمون کوتاه

آزمون کوتاه تهیه صورت تغییرات در حقوق مالکانه

1. انتقال داخلی به اندوخته در صورت تغییرات چه اثری دارد؟
   - اجزای حقوق جابه‌جا می‌شوند؛ جمع در انتقال ساده ثابت است.
   - حتماً هزینه عملیاتی ایجاد می‌کند
   - حتماً وجه نقد را افزایش می‌دهد

2. سناریوی مستقل درس درباره «تهیه صورت تغییرات در حقوق مالکانه»: حقوق ابتدا: 720 میلیون ریال؛ سود جامع: 144 میلیون ریال؛ آورده: 100 میلیون ریال؛ توزیع؛ کسر: 40 میلیون ریال. رابطه تعریف‌شده در این درس را اعمال کنید و نتیجه را به ریال صحیح بنویسید.
   - ورودی: پاسخ؛ ریال صحیح؛ مبلغ صحیح به ریال

3. در کنترل گزارش این موضوع، سود دوره در تغییرات حقوق با کجا تطبیق می‌کند؟
   - قیمت بازار سهام
   - سود و زیان و جامع
   - فقط مانده بانک

4. برای بازبینی «تهیه صورت تغییرات در حقوق مالکانه» کدام دو نتیجه صحیح‌اند؟ هر دو را انتخاب کنید.
   - اجزای حقوق جابه‌جا می‌شوند؛ جمع در انتقال ساده ثابت است.
   - سود و زیان و جامع
   - حتماً هزینه عملیاتی ایجاد می‌کند

پاسخ‌ها و بازخورد تشریحی در نسخه تعاملی پس از ارسال نمایش داده می‌شوند. کلید پاسخ در متن آموزشی منتشر نشده است.

پیشرفت اختیاری در مرورگر ذخیره می‌شود و میان دستگاه‌ها همگام نیست.

## جمع‌بندی

اجزای حقوق جابه‌جا می‌شوند؛ جمع در انتقال ساده ثابت است. پیش از نتیجه‌گیری، منبع مبلغ، دوره، واحد، طبقه و ارتباط بین صورت‌ها و یادداشت را کنترل کنید.

## منابع و مراجع

- [چارچوب مفهومی گزارشگری مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8.pdf) — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- [استاندارد حسابداری 1؛ ارائه صورتهای مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%201.pdf) — سازمان حسابرسی؛ ارائه صورت‌های مالی؛ تجدیدنظر ۱۳۹۷؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.

نسخه بازنشرشده با فایل جاری درگاه رسمی یکسان فرض نشده است. فرض‌های مالیات، عمر مفید و نبود اقلام پیچیده فقط برای آموزش‌اند؛ برای اقدام واقعی منابع لازم‌الاجرا و الزامات همان واحد باید بررسی شوند.

## ادامه مسیر

- [درس پیشین](/accounting/docs/financial-statements/financial-performance-analysis)
- [درس بعدی](/accounting/docs/financial-statements/retained-earnings-and-prior-period-adjustments)
- [نقشه مسیر](/accounting/docs/financial-statements)
- [کارگاه جامع](/accounting/docs/financial-statements/financial-reporting-workshop)