# یادداشت‌های همراه صورت‌های مالی

## معرفی درس

موضوع این درس یادداشت‌های همراه صورت‌های مالی است. هدف، تبدیل مانده‌های تأییدشده به گزارش قابل فهم و قابل تطبیق است. همه مثال‌های پولی ریال یا میلیون ریال با ذکر واحدند و نسبت‌ها با مخرج صریح محاسبه می‌شوند.

## پیش‌نیازها

[درس پیش‌نیاز](/accounting/docs/financial-statements/cash-flow-preparation-workshop) و شناخت و اندازه‌گیری از [حسابداری مالی](/accounting/docs/financial-accounting). کنترل فنی فاز ۴ موفق است؛ احراز همه منابع جاری و بازبینی حرفه‌ای آن کامل نشده است. داده این پرونده مستقل کنترل می‌شود.

## اهداف یادگیری

- اجزا و شرایط ارائه مرتبط با یادداشت‌های همراه صورت‌های مالی را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ یا نسبت و اثر بین‌صورت‌ها را با واحد و مخرج صریح محاسبه کنید.
- خطای متوازن، طبقه‌بندی و عدم تطبیق را با مدارک پیدا کنید.

## مفاهیم اصلی

یادداشت‌ها مبنای تهیه، رویه‌های مربوط، جزئیات ارقام، تعهدات، دعاوی و قضاوت‌های بااهمیت را توضیح می‌دهند. ارجاع متقابل صورت اصلی به یادداشت و یادداشت به رقم صورت باید قابل پیگیری باشد. یادداشت تکراری نامرتبط، نبود افشای بااهمیت را جبران نمی‌کند و افشا جای شناخت مبلغ لازم را نمی‌گیرد.

در یادداشت دارایی ثابت، بها و انباشته و خالص و حرکت‌ها؛ در تسهیلات، سررسید و تغییر نقدی و غیرنقدی؛ و در مالیات، هزینه و پرداخت و بدهی جدا می‌شوند. تعهد یا دارایی احتمالی با ذخیره شناسایی‌شده یکسان نیست. قضاوت و عدم قطعیت بااهمیت باید با ماهیت پرونده توصیف شوند؛ نوشتن «ریسکی وجود ندارد» بدون بررسی کافی نیست.

### قلمرو منابع و بازبینی

استانداردهای موضوعی: 1, 4, 35. منابع رسمی قبلی با تاریخ واقعی خود و نسخه‌های بازنشرشده با عنوان صریح بازنشر آمده‌اند. دسترسی تازه به فهرست رسمی سازمان در ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ ناموفق بود؛ آخرین اصلاحات همه منابع بازتأیید نشده است. این درس آموزش بازبینی‌نشده است و نه تأیید حرفه‌ای یا احراز کامل تکالیف قانونی.

## مثال‌های کاربردی

### مثال اول: رابطه و محاسبه

بهای تجهیز ۱۸۰ و استهلاک انباشته ۵۰ میلیون، خالص ۱۳۰ می‌دهد. اگر وضعیت مالی ۱۴۰ نشان دهد، یادداشت و صورت ناسازگارند و باید علت بررسی شود.

### مثال دوم: ارائه و کنترل

وام اول ۷۰، دریافت نقدی ۴۰، بازپرداخت ۲۰ و خرید غیرنقدی با وام ۱۵ میلیون است؛ پایان ۱۰۵. یادداشت تغییرات، تفاوت افزایش بدهی با جریان نقد را توضیح می‌دهد.

### یادداشت‌های منتخب؛ جزء مجموعه آموزشی

بازرگانی روشن‌حساب آموزشی؛ تهیه بر مبنای تعهدی، بهای تاریخی و فرض تداوم فعالیت در مدل؛ مسئولیت تهیه و احراز مناسب‌بودن مبانی با مدیریت است. دوره مقایسه با همین رویه و واحد ریال ارائه شده است.

### یادداشت‌های ۱ تا ۶؛ شکست و تطبیق ارقام

| قلم؛ ریال | 1404 | 1403 |
|---|---|---|
| ی۱: بانک؛ معادل نقد دیگری وجود ندارد | ۱۸۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ی۲: مطالبات ناخالص و خالص؛ بدون کاهش ارزش بااهمیت فرضی | ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ی۳: موجودی با فرض نبود کاهش ارزش بااهمیت | ۱۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ی۴: بهای دارایی ثابت | ۳۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ی۴: استهلاک انباشته؛ کسر | ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ی۴: مبلغ دفتری دارایی ثابت | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ی۵: کل تسهیلات | ۱۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ی۵: تحصیل غیرنقدی دارایی و بدهی؛ خارج از صورت نقد | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰ |
| ی۶: هزینه مالیات جاری؛ داده مسئله، نه نرخ قانونی | ۱۸٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ی۶: مالیات پرداختی | ۱۴٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ی۶: بدهی مالیات پایان | ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |

### یادداشت ۵: گردش بدهی تأمین مالی 1403

| جزء تغییر | ریال |
|---|---|
| ابتدا | ۱۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| دریافت نقدی | ۰ |
| بازپرداخت اصل | ‎−۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| تحصیل غیرنقدی | ۰ |
| پایان | ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |

### یادداشت ۵: گردش بدهی تأمین مالی 1404

| جزء تغییر | ریال |
|---|---|
| ابتدا | ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| دریافت نقدی | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بازپرداخت اصل | ‎−۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| تحصیل غیرنقدی | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پایان | ۱۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |

تعهد خرید و دعوای بااهمیت خارج از مانده‌ها در فرض پرونده وجود ندارد. قضاوت‌های عمده شامل قابلیت وصول، عمر مفید، زمان آماده‌بودن و برآورد مالیات‌اند؛ در واقعیت، مبانی، عدم قطعیت و افشای لازم باید مستند شوند. مالیات انتقالی، ابزار پیچیده، تلفیق و ارز در این مدل ساده نیستند.

## اشتباهات رایج

یادداشت اهمیتی ندارد و صرفاً جمع جدول را دستی برابر کنیم برداشت‌های نادرست‌اند. در مقابل: منشأ و نگاشت و تعدیلات بررسی و دو گزارش تطبیق داده شوند. واحد، علامت، مخرج، دوره و طبقه‌بندی را پیش از تفسیر کنترل کنید.

## تمرین عملی

وام اول ۹۰، دریافت نقدی ۶۰، بازپرداخت ۲۵ و تحصیل غیرنقدی ۲۰ میلیون است. مانده قابل تطبیق در یادداشت را محاسبه کنید. رابطه و واحد پاسخ و اثر آن بر گزارش را توضیح دهید. معیار ده‌امتیازی: انتخاب رابطه و مبنا ۲، عدد و واحد و علامت ۴، توضیح طبقه‌بندی یا مخرج ۲ و کنترل مستقل ۲ امتیاز.

پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین در نسخه تعاملی با انتخاب «نمایش پاسخ» در دسترس است.

## آزمون کوتاه

آزمون کوتاه یادداشت‌های همراه صورت‌های مالی

1. جمع یادداشت دارایی با صورت اصلی تفاوت دارد؛ برخورد چیست؟
   - یادداشت اهمیتی ندارد
   - صرفاً جمع جدول را دستی برابر کنیم
   - منشأ و نگاشت و تعدیلات بررسی و دو گزارش تطبیق داده شوند.

2. سناریوی مستقل درس درباره «یادداشت‌های همراه صورت‌های مالی»: وام اول: 180 میلیون ریال؛ دریافت نقدی: 120 میلیون ریال؛ بازپرداخت؛ کسر: 50 میلیون ریال؛ تحصیل غیرنقدی با وام: 40 میلیون ریال. رابطه تعریف‌شده در این درس را اعمال کنید و نتیجه را به ریال صحیح بنویسید.
   - ورودی: پاسخ؛ ریال صحیح؛ مبلغ صحیح به ریال

3. در کنترل گزارش این موضوع، شکست بهای دارایی و انباشته کجاست؟
   - یادداشت دارایی ثابت با تطبیق مبلغ خالص
   - همیشه جریان نقد عملیاتی
   - فقط گزارش داخلی نامرتبط

4. برای بازبینی «یادداشت‌های همراه صورت‌های مالی» کدام دو نتیجه صحیح‌اند؟ هر دو را انتخاب کنید.
   - یادداشت دارایی ثابت با تطبیق مبلغ خالص
   - یادداشت اهمیتی ندارد
   - منشأ و نگاشت و تعدیلات بررسی و دو گزارش تطبیق داده شوند.

پاسخ‌ها و بازخورد تشریحی در نسخه تعاملی پس از ارسال نمایش داده می‌شوند. کلید پاسخ در متن آموزشی منتشر نشده است.

پیشرفت اختیاری در مرورگر ذخیره می‌شود و میان دستگاه‌ها همگام نیست.

## جمع‌بندی

منشأ و نگاشت و تعدیلات بررسی و دو گزارش تطبیق داده شوند. پیش از نتیجه‌گیری، منبع مبلغ، دوره، واحد، طبقه و ارتباط بین صورت‌ها و یادداشت را کنترل کنید.

## منابع و مراجع

- [چارچوب مفهومی گزارشگری مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8.pdf) — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- [استاندارد حسابداری 1؛ ارائه صورتهای مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%201.pdf) — سازمان حسابرسی؛ ارائه صورت‌های مالی؛ تجدیدنظر ۱۳۹۷؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- [استاندارد حسابداری 4؛ ذخایر، بدهی‌های احتمالی و دارایی‌های احتمالی — نسخه بازنشرشده](https://hesabgaranpishtaz.ir/wp-content/uploads/2023/12/4.pdf) — سازمان حسابرسی؛ میزبان نسخه بازنشرشده حسابگران پیشتاز؛ نسخه بازنشرشده تجدیدنظر ۱۳۸۴؛ به‌روز بودن ارجاعات و اصلاحات جاری تأیید نشده؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-11-07.
- [استاندارد حسابداری 35؛ مالیات بر درآمد — نسخه بازنشرشده](https://hesabgaranpishtaz.ir/wp-content/uploads/2023/12/35.pdf) — سازمان حسابرسی؛ میزبان نسخه بازنشرشده حسابگران پیشتاز؛ نسخه بازنشرشده PDF ۴۱صفحه‌ای؛ دامنه مالیات جاری و انتقالی؛ نسخه جاری رسمی بازتأیید نشده؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-11-07.

نسخه بازنشرشده با فایل جاری درگاه رسمی یکسان فرض نشده است. فرض‌های مالیات، عمر مفید و نبود اقلام پیچیده فقط برای آموزش‌اند؛ برای اقدام واقعی منابع لازم‌الاجرا و الزامات همان واحد باید بررسی شوند.

## ادامه مسیر

- [درس پیشین](/accounting/docs/financial-statements/cash-flow-preparation-workshop)
- [درس بعدی](/accounting/docs/financial-statements/accounting-policies-and-disclosures)
- [نقشه مسیر](/accounting/docs/financial-statements)
- [کارگاه جامع](/accounting/docs/financial-statements/financial-reporting-workshop)