# ارائه بدهی‌ها و حقوق مالکانه

## معرفی درس

موضوع این درس ارائه بدهی‌ها و حقوق مالکانه است. هدف، تبدیل مانده‌های تأییدشده به گزارش قابل فهم و قابل تطبیق است. همه مثال‌های پولی ریال یا میلیون ریال با ذکر واحدند و نسبت‌ها با مخرج صریح محاسبه می‌شوند.

## پیش‌نیازها

[درس پیش‌نیاز](/accounting/docs/financial-statements/asset-presentation) و شناخت و اندازه‌گیری از [حسابداری مالی](/accounting/docs/financial-accounting). کنترل فنی فاز ۴ موفق است؛ احراز همه منابع جاری و بازبینی حرفه‌ای آن کامل نشده است. داده این پرونده مستقل کنترل می‌شود.

## اهداف یادگیری

- اجزا و شرایط ارائه مرتبط با ارائه بدهی‌ها و حقوق مالکانه را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ یا نسبت و اثر بین‌صورت‌ها را با واحد و مخرج صریح محاسبه کنید.
- خطای متوازن، طبقه‌بندی و عدم تطبیق را با مدارک پیدا کنید.

## مفاهیم اصلی

پرداختنی تجاری، هزینه‌های تعهدی، مالیات، تسهیلات و ذخایر را با ماهیت و سررسید مرتبط تفکیک کنید. ذخیره تعهد با زمان یا مبلغ نامطمئن است و با اندوخته حقوق مالکانه تفاوت دارد. حصه جاری و غیرجاری تسهیلات باید به کل مانده دفتر و یادداشت قرارداد برسد.

سرمایه، سود انباشته و اندوخته‌ها اجزای حقوق مالکانه‌اند. سود دوره از گزارش عملکرد به حرکت سود انباشته می‌رسد، نه اینکه بار دوم درآمد شود. آورده و توزیع مالکانه با درآمد و هزینه عملیات جدا هستند. جزئیات حقوق مالکانه و مجوزهای توزیع به نوع شرکت وابسته‌اند و این درس نرخ عمومی اندوخته قانونی تعیین نمی‌کند.

### قلمرو منابع و بازبینی

استانداردهای موضوعی: 1, 4. منابع رسمی قبلی با تاریخ واقعی خود و نسخه‌های بازنشرشده با عنوان صریح بازنشر آمده‌اند. دسترسی تازه به فهرست رسمی سازمان در ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ ناموفق بود؛ آخرین اصلاحات همه منابع بازتأیید نشده است. این درس آموزش بازبینی‌نشده است و نه تأیید حرفه‌ای یا احراز کامل تکالیف قانونی.

## مثال‌های کاربردی

### مثال اول: رابطه و محاسبه

دارایی خالص ۵۰۰ میلیون، پرداختنی ۷۰، وام جاری ۳۰ و غیرجاری ۱۰۰، سرمایه ۲۰۰ و سود انباشته ۱۰۰ است: بدهی ۲۰۰ + حقوق ۳۰۰ = دارایی ۵۰۰؛ این صورت مستقل متوازن است.

### مثال دوم: ارائه و کنترل

حقوق اول ۲۴۰، سود ۴۵، آورده ۲۰ و توزیع ۱۰ میلیون است؛ پایان ۲۹۵. انتقال داخلی ۵ میلیون به اندوخته جمع ۲۹۵ را عوض نمی‌کند.

### صورت وضعیت مالی در پایان اسفند؛ یادداشت‌های ۱ تا ۶

| قلم؛ ریال | 1404 | 1403 |
|---|---|---|
| نقد و معادل نقد؛ ی۱ | ۱۸۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| دریافتنی تجاری؛ ی۲ | ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| موجودی؛ ی۳ | ۱۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پیش‌پرداخت | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع دارایی جاری | ۴۴۷٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۰۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| دارایی ثابت خالص؛ ی۴ | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع دارایی | ۷۴۷٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵۴۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پرداختنی تجاری | ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| حقوق پرداختنی | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| مالیات پرداختنی؛ ی۶ | ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| حصه جاری تسهیلات؛ ی۵ | ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع بدهی جاری | ۱۵۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| تسهیلات غیرجاری؛ ی۵ | ۱۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع بدهی | ۲۸۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۸۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سرمایه | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سود انباشته پایان | ۱۶۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۱۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع حقوق مالکانه | ۴۶۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |

## اشتباهات رایج

هر دو همیشه یک حساب‌اند و ذخیره را برای متوازن‌کردن دلخواه گزارش می‌سازیم برداشت‌های نادرست‌اند. در مقابل: ذخیره واجد شرایط بدهی است؛ اندوخته در حقوق مالکانه است. واحد، علامت، مخرج، دوره و طبقه‌بندی را پیش از تفسیر کنترل کنید.

## تمرین عملی

دارایی خالص ۶۲۰، پرداختنی ۹۰، وام جاری ۴۰ و غیرجاری ۱۵۰ میلیون است. حقوق مالکانه را بیابید. رابطه و واحد پاسخ و اثر آن بر گزارش را توضیح دهید. معیار ده‌امتیازی: انتخاب رابطه و مبنا ۲، عدد و واحد و علامت ۴، توضیح طبقه‌بندی یا مخرج ۲ و کنترل مستقل ۲ امتیاز.

پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین در نسخه تعاملی با انتخاب «نمایش پاسخ» در دسترس است.

## آزمون کوتاه

آزمون کوتاه ارائه بدهی‌ها و حقوق مالکانه

1. ذخیره گارانتی و اندوخته سرمایه چه رابطه‌ای دارند؟
   - هر دو همیشه یک حساب‌اند
   - ذخیره را برای متوازن‌کردن دلخواه گزارش می‌سازیم
   - ذخیره واجد شرایط بدهی است؛ اندوخته در حقوق مالکانه است.

2. سناریوی مستقل درس درباره «ارائه بدهی‌ها و حقوق مالکانه»: دارایی: 1240 میلیون ریال؛ پرداختنی؛ کسر: 180 میلیون ریال؛ وام جاری؛ کسر: 80 میلیون ریال؛ وام غیرجاری؛ کسر: 300 میلیون ریال. رابطه تعریف‌شده در این درس را اعمال کنید و نتیجه را به ریال صحیح بنویسید.
   - ورودی: پاسخ؛ ریال صحیح؛ مبلغ صحیح به ریال

3. در کنترل گزارش این موضوع، سود انباشته پایان کجا می‌آید؟
   - حقوق مالکانه؛ مطابق حرکت سود و توزیع
   - بدهی تجاری فروشنده
   - جریان نقد عملیاتی به طور مستقیم

4. برای بازبینی «ارائه بدهی‌ها و حقوق مالکانه» کدام دو نتیجه صحیح‌اند؟ هر دو را انتخاب کنید.
   - حقوق مالکانه؛ مطابق حرکت سود و توزیع
   - هر دو همیشه یک حساب‌اند
   - ذخیره واجد شرایط بدهی است؛ اندوخته در حقوق مالکانه است.

پاسخ‌ها و بازخورد تشریحی در نسخه تعاملی پس از ارسال نمایش داده می‌شوند. کلید پاسخ در متن آموزشی منتشر نشده است.

پیشرفت اختیاری در مرورگر ذخیره می‌شود و میان دستگاه‌ها همگام نیست.

## جمع‌بندی

ذخیره واجد شرایط بدهی است؛ اندوخته در حقوق مالکانه است. پیش از نتیجه‌گیری، منبع مبلغ، دوره، واحد، طبقه و ارتباط بین صورت‌ها و یادداشت را کنترل کنید.

## منابع و مراجع

- [چارچوب مفهومی گزارشگری مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8.pdf) — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- [استاندارد حسابداری 1؛ ارائه صورتهای مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%201.pdf) — سازمان حسابرسی؛ ارائه صورت‌های مالی؛ تجدیدنظر ۱۳۹۷؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- [استاندارد حسابداری 4؛ ذخایر، بدهی‌های احتمالی و دارایی‌های احتمالی — نسخه بازنشرشده](https://hesabgaranpishtaz.ir/wp-content/uploads/2023/12/4.pdf) — سازمان حسابرسی؛ میزبان نسخه بازنشرشده حسابگران پیشتاز؛ نسخه بازنشرشده تجدیدنظر ۱۳۸۴؛ به‌روز بودن ارجاعات و اصلاحات جاری تأیید نشده؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-11-07.

نسخه بازنشرشده با فایل جاری درگاه رسمی یکسان فرض نشده است. فرض‌های مالیات، عمر مفید و نبود اقلام پیچیده فقط برای آموزش‌اند؛ برای اقدام واقعی منابع لازم‌الاجرا و الزامات همان واحد باید بررسی شوند.

## ادامه مسیر

- [درس پیشین](/accounting/docs/financial-statements/asset-presentation)
- [درس بعدی](/accounting/docs/financial-statements/income-statement)
- [نقشه مسیر](/accounting/docs/financial-statements)
- [کارگاه جامع](/accounting/docs/financial-statements/financial-reporting-workshop)