# کنترل و تطبیق صورت‌های مالی

## معرفی درس

موضوع این درس کنترل و تطبیق صورت‌های مالی است. هدف، تبدیل مانده‌های تأییدشده به گزارش قابل فهم و قابل تطبیق است. همه مثال‌های پولی ریال یا میلیون ریال با ذکر واحدند و نسبت‌ها با مخرج صریح محاسبه می‌شوند.

## پیش‌نیازها

[درس پیش‌نیاز](/accounting/docs/financial-statements/profitability-and-efficiency-ratios) و شناخت و اندازه‌گیری از [حسابداری مالی](/accounting/docs/financial-accounting). کنترل فنی فاز ۴ موفق است؛ احراز همه منابع جاری و بازبینی حرفه‌ای آن کامل نشده است. داده این پرونده مستقل کنترل می‌شود.

## اهداف یادگیری

- اجزا و شرایط ارائه مرتبط با کنترل و تطبیق صورت‌های مالی را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ یا نسبت و اثر بین‌صورت‌ها را با واحد و مخرج صریح محاسبه کنید.
- خطای متوازن، طبقه‌بندی و عدم تطبیق را با مدارک پیدا کنید.

## مفاهیم اصلی

کنترل را از دفتر به صورت و سپس بین صورت‌ها انجام دهید. سود دوره در سود و زیان و جامع و حرکت سود انباشته باید یکسان باشد؛ نقد پایان در جریان نقد و وضعیت مالی و یادداشت اجزا باید تطبیق کند. مانده پایان دوره قبل به افتتاح دوره بعد می‌رسد، با تفکیک روشن تجدید ارائه یا اصلاحات مجاز.

یادداشت دارایی، بدهی و مالیات باید به سطر متناظر برسند. خطای متوازن مانند انتقال وام جاری به غیرجاری، واردکردن غیرنقدی در دو جریان مخالف و علامت نادرست دریافتنی در روش غیرمستقیم ممکن است با تراز جمع‌ها مخفی بماند. برای اختلاف، حساب و سند و دوره و منشأ را پیدا کنید و ردپای اصلاح را حفظ کنید؛ یک «رقم تطبیق» بی‌مدرک راه‌حل نیست.

### قلمرو منابع و بازبینی

استانداردهای موضوعی: 1, 2, 34. منابع رسمی قبلی با تاریخ واقعی خود و نسخه‌های بازنشرشده با عنوان صریح بازنشر آمده‌اند. دسترسی تازه به فهرست رسمی سازمان در ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ ناموفق بود؛ آخرین اصلاحات همه منابع بازتأیید نشده است. این درس آموزش بازبینی‌نشده است و نه تأیید حرفه‌ای یا احراز کامل تکالیف قانونی.

## مثال‌های کاربردی

### مثال اول: رابطه و محاسبه

حقوق اول ۲۶۰، سود جامع ۵۰، آورده ۳۰ و توزیع ۱۵ میلیون، پایان ۳۲۵ است. اگر وضعیت مالی ۳۳۰ نشان دهد، اختلاف ۵ میلیون باید بررسی شود.

### مثال دوم: ارائه و کنترل

نقد ابتدا ۶۰، خالص جریان ۲۵ و اثر ارز صفر، پایان ۸۵ است. مانده وضعیت مالی ۸۰، نشان‌دهنده اختلاف ۵ میلیون است؛ دستکاری جمع جریان‌ها بدون مدرک مجاز نیست.

### کنترل‌های بین‌صورت‌ها؛ مستقل از برابرشدن ستون‌ها

| کنترل | ۱۴۰۴؛ ریال | ۱۴۰۳؛ ریال |
|---|---|---|
| دارایی = بدهی + حقوق مالکانه | ۷۴۷٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵۴۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سود در سود و زیان، جامع و حقوق مالکانه | ۷۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| نقد پایان در وضعیت مالی، جریان نقد و یادداشت | ۱۸۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| خالص نقد عملیاتی؛ مستقیم = غیرمستقیم | ۹۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |

همه مانده‌ها با تراز اصلاح‌شده و مقایسه افتتاح دوره بعد تطبیق می‌شوند. خرید غیرنقدی، سود تسهیلات و حصه جاری بدهی جدا کنترل می‌شوند؛ تراز عددی صحیح، طبقه‌بندی غلط را مجاز نمی‌کند.

## اشتباهات رایج

بله چون خالص تغییر نقد صفر است و با تغییر سود انباشته درست می‌شود برداشت‌های نادرست‌اند. در مقابل: خیر؛ غیرنقدی نباید جمع جریان‌های سرمایه‌گذاری و تأمین مالی را متورم کند. واحد، علامت، مخرج، دوره و طبقه‌بندی را پیش از تفسیر کنترل کنید.

## تمرین عملی

نقد ابتدا ۷۰ و خالص جریان ۳۲ میلیون، اثر ارز صفر و نقد گزارش‌شده پایان ۹۶ میلیون است. اختلاف مورد انتظار منهای گزارش‌شده را محاسبه کنید. رابطه و واحد پاسخ و اثر آن بر گزارش را توضیح دهید. معیار ده‌امتیازی: انتخاب رابطه و مبنا ۲، عدد و واحد و علامت ۴، توضیح طبقه‌بندی یا مخرج ۲ و کنترل مستقل ۲ امتیاز.

پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین در نسخه تعاملی با انتخاب «نمایش پاسخ» در دسترس است.

## آزمون کوتاه

آزمون کوتاه کنترل و تطبیق صورت‌های مالی

1. صورت‌ها ترازند اما خرید غیرنقدی در دو جریان نقد مخالف آمده؛ آیا صحیح است؟
   - خیر؛ غیرنقدی نباید جمع جریان‌های سرمایه‌گذاری و تأمین مالی را متورم کند.
   - بله چون خالص تغییر نقد صفر است
   - با تغییر سود انباشته درست می‌شود

2. سناریوی مستقل درس درباره «کنترل و تطبیق صورت‌های مالی»: نقد ابتدا: 140 میلیون ریال؛ خالص جریان: 64 میلیون ریال؛ نقد گزارش‌شده؛ کسر: 192 میلیون ریال. رابطه تعریف‌شده در این درس را اعمال کنید و نتیجه را به ریال صحیح بنویسید.
   - ورودی: پاسخ؛ ریال صحیح؛ مبلغ صحیح به ریال

3. در کنترل گزارش این موضوع، تراز عددی چه چیزی را تضمین نمی‌کند؟
   - اینکه ستون‌های محاسبه‌شده برابرند
   - صحت طبقه‌بندی و کامل‌بودن افشا
   - برابری جمع‌های حسابی همان جدول

4. برای بازبینی «کنترل و تطبیق صورت‌های مالی» کدام دو نتیجه صحیح‌اند؟ هر دو را انتخاب کنید.
   - خیر؛ غیرنقدی نباید جمع جریان‌های سرمایه‌گذاری و تأمین مالی را متورم کند.
   - صحت طبقه‌بندی و کامل‌بودن افشا
   - بله چون خالص تغییر نقد صفر است

پاسخ‌ها و بازخورد تشریحی در نسخه تعاملی پس از ارسال نمایش داده می‌شوند. کلید پاسخ در متن آموزشی منتشر نشده است.

پیشرفت اختیاری در مرورگر ذخیره می‌شود و میان دستگاه‌ها همگام نیست.

## جمع‌بندی

خیر؛ غیرنقدی نباید جمع جریان‌های سرمایه‌گذاری و تأمین مالی را متورم کند. پیش از نتیجه‌گیری، منبع مبلغ، دوره، واحد، طبقه و ارتباط بین صورت‌ها و یادداشت را کنترل کنید.

## منابع و مراجع

- [چارچوب مفهومی گزارشگری مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8.pdf) — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- [استاندارد حسابداری 1؛ ارائه صورتهای مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%201.pdf) — سازمان حسابرسی؛ ارائه صورت‌های مالی؛ تجدیدنظر ۱۳۹۷؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- [استاندارد حسابداری 2؛ صورت جریان‌های نقدی — نسخه بازنشرشده](https://dl.apadasco.com/standards/standard-accounting2-%20www.apadasco.com.pdf) — سازمان حسابرسی؛ میزبان نسخه بازنشرشده آپاداس؛ تجدیدنظر ۱۳۹۷؛ بازنشر PDF ۱۹صفحه‌ای؛ متن بندهای ۲۹ تا ۳۳ و ۴۲ تا ۴۳ و ۵۷ بررسی شد؛ آخرین اصلاحات رسمی تأیید نشده؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-11-07.
- [استاندارد حسابداری 34؛ رویه‌های حسابداری، تغییر در برآوردهای حسابداری و اشتباهات — نسخه بازنشرشده](https://hesabgaranpishtaz.ir/wp-content/uploads/2023/12/34.pdf) — سازمان حسابرسی؛ میزبان نسخه بازنشرشده حسابگران پیشتاز؛ متن بازنشرشده؛ نسخه جاری و اصلاحات از درگاه رسمی بازتأیید نشده؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-11-07.

نسخه بازنشرشده با فایل جاری درگاه رسمی یکسان فرض نشده است. فرض‌های مالیات، عمر مفید و نبود اقلام پیچیده فقط برای آموزش‌اند؛ برای اقدام واقعی منابع لازم‌الاجرا و الزامات همان واحد باید بررسی شوند.

## ادامه مسیر

- [درس پیشین](/accounting/docs/financial-statements/profitability-and-efficiency-ratios)
- [درس بعدی](/accounting/docs/financial-statements/complete-financial-statements)
- [نقشه مسیر](/accounting/docs/financial-statements)
- [کارگاه جامع](/accounting/docs/financial-statements/financial-reporting-workshop)