# رویه‌های حسابداری و افشای اطلاعات

## معرفی درس

موضوع این درس رویه‌های حسابداری و افشای اطلاعات است. هدف، تبدیل مانده‌های تأییدشده به گزارش قابل فهم و قابل تطبیق است. همه مثال‌های پولی ریال یا میلیون ریال با ذکر واحدند و نسبت‌ها با مخرج صریح محاسبه می‌شوند.

## پیش‌نیازها

[درس پیش‌نیاز](/accounting/docs/financial-statements/notes-to-financial-statements) و شناخت و اندازه‌گیری از [حسابداری مالی](/accounting/docs/financial-accounting). کنترل فنی فاز ۴ موفق است؛ احراز همه منابع جاری و بازبینی حرفه‌ای آن کامل نشده است. داده این پرونده مستقل کنترل می‌شود.

## اهداف یادگیری

- اجزا و شرایط ارائه مرتبط با رویه‌های حسابداری و افشای اطلاعات را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ یا نسبت و اثر بین‌صورت‌ها را با واحد و مخرج صریح محاسبه کنید.
- خطای متوازن، طبقه‌بندی و عدم تطبیق را با مدارک پیدا کنید.

## مفاهیم اصلی

رویه حسابداری، اصول و مبانی و روش‌های به‌کاررفته در تهیه گزارش است؛ برآورد، مانند عمر مفید یا مقدار قابل وصول، نتیجه قضاوت تحت عدم قطعیت است. افشای رویه باید به معاملات بااهمیت واقعی واحد مربوط باشد و با ارقام و روش اجراشده سازگار بماند، نه مجموعه متن استانداردی بی‌ارتباط.

تغییر رویه و تغییر برآورد و اصلاح اشتباه را با استاندارد ۳۴ تفکیک کنید. تغییر رویه می‌تواند اثر تسری به گذشته و تجدید ارائه داشته باشد؛ برآورد تازه به دوره‌های مربوط جاری و آتی اعمال می‌شود. اهمیت به اندازه و ماهیت و زمینه مربوط است. افشای تغییر روش و دلیل و اثر آن با ثبات طبقه‌بندی و مقایسه ارتباط دارد.

### قلمرو منابع و بازبینی

استانداردهای موضوعی: 1, 34. منابع رسمی قبلی با تاریخ واقعی خود و نسخه‌های بازنشرشده با عنوان صریح بازنشر آمده‌اند. دسترسی تازه به فهرست رسمی سازمان در ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ ناموفق بود؛ آخرین اصلاحات همه منابع بازتأیید نشده است. این درس آموزش بازبینی‌نشده است و نه تأیید حرفه‌ای یا احراز کامل تکالیف قانونی.

## مثال‌های کاربردی

### مثال اول: رابطه و محاسبه

متن رویه می‌گوید میانگین موزون ولی بهای خروج به FIFO محاسبه شده است؛ برابر بودن جمع‌ها سازگاری افشا و اجرا را ثابت نمی‌کند و باید روش واقعی و علت اختلاف تعیین شود.

### مثال دوم: ارائه و کنترل

تجهیز با مبلغ دفتری ۳۶ و عمر باقی‌مانده جدید ۱۸ ماه، استهلاک ماهانه ۲ میلیون ریال دارد. این تغییر برآورد مستقل از تغییر سیاست بها یا تجدید ارزیابی است.

## اشتباهات رایج

هر سه همیشه یک اصلاح سنواتی‌اند و افشا به تنهایی روش واقعی محاسبه را عوض می‌کند برداشت‌های نادرست‌اند. در مقابل: خیر؛ برآورد و رویه و اشتباه باید جدا تحلیل شوند. واحد، علامت، مخرج، دوره و طبقه‌بندی را پیش از تفسیر کنترل کنید.

## تمرین عملی

مبلغ دفتری ۴۸ میلیون و عمر باقی‌مانده جدید ۲۴ ماه، اسقاط صفر است. استهلاک ماهانه را به ریال محاسبه کنید. رابطه و واحد پاسخ و اثر آن بر گزارش را توضیح دهید. معیار ده‌امتیازی: انتخاب رابطه و مبنا ۲، عدد و واحد و علامت ۴، توضیح طبقه‌بندی یا مخرج ۲ و کنترل مستقل ۲ امتیاز.

پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین در نسخه تعاملی با انتخاب «نمایش پاسخ» در دسترس است.

## آزمون کوتاه

آزمون کوتاه رویه‌های حسابداری و افشای اطلاعات

1. تغییر عمر مفید ناشی از اطلاعات تازه با تغییر رویه یکی است؟
   - هر سه همیشه یک اصلاح سنواتی‌اند
   - افشا به تنهایی روش واقعی محاسبه را عوض می‌کند
   - خیر؛ برآورد و رویه و اشتباه باید جدا تحلیل شوند.

2. سناریوی مستقل درس درباره «رویه‌های حسابداری و افشای اطلاعات»: مبلغ دفتری: 96 میلیون ریال. مخرج ثابت مسئله: عمر باقی‌مانده ۲۴ ماه. رابطه تعریف‌شده در این درس را اعمال کنید و نتیجه را به ریال صحیح بنویسید.
   - ورودی: پاسخ؛ ریال صحیح؛ مبلغ صحیح به ریال

3. در کنترل گزارش این موضوع، کدام افشا مناسب‌تر است؟
   - رویه مربوط به معامله بااهمیت واقعی و سازگار با اجرا
   - متن طولانی نامرتبط برای همه واحدها
   - حذف تغییر روش برای حفظ ظاهر ثبات

4. برای بازبینی «رویه‌های حسابداری و افشای اطلاعات» کدام دو نتیجه صحیح‌اند؟ هر دو را انتخاب کنید.
   - رویه مربوط به معامله بااهمیت واقعی و سازگار با اجرا
   - هر سه همیشه یک اصلاح سنواتی‌اند
   - خیر؛ برآورد و رویه و اشتباه باید جدا تحلیل شوند.

پاسخ‌ها و بازخورد تشریحی در نسخه تعاملی پس از ارسال نمایش داده می‌شوند. کلید پاسخ در متن آموزشی منتشر نشده است.

پیشرفت اختیاری در مرورگر ذخیره می‌شود و میان دستگاه‌ها همگام نیست.

## جمع‌بندی

خیر؛ برآورد و رویه و اشتباه باید جدا تحلیل شوند. پیش از نتیجه‌گیری، منبع مبلغ، دوره، واحد، طبقه و ارتباط بین صورت‌ها و یادداشت را کنترل کنید.

## منابع و مراجع

- [چارچوب مفهومی گزارشگری مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8.pdf) — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- [استاندارد حسابداری 1؛ ارائه صورتهای مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%201.pdf) — سازمان حسابرسی؛ ارائه صورت‌های مالی؛ تجدیدنظر ۱۳۹۷؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-10-30.
- [استاندارد حسابداری 34؛ رویه‌های حسابداری، تغییر در برآوردهای حسابداری و اشتباهات — نسخه بازنشرشده](https://hesabgaranpishtaz.ir/wp-content/uploads/2023/12/34.pdf) — سازمان حسابرسی؛ میزبان نسخه بازنشرشده حسابگران پیشتاز؛ متن بازنشرشده؛ نسخه جاری و اصلاحات از درگاه رسمی بازتأیید نشده؛ تاریخ بررسی متن/سابقه 2026-11-07.

نسخه بازنشرشده با فایل جاری درگاه رسمی یکسان فرض نشده است. فرض‌های مالیات، عمر مفید و نبود اقلام پیچیده فقط برای آموزش‌اند؛ برای اقدام واقعی منابع لازم‌الاجرا و الزامات همان واحد باید بررسی شوند.

## ادامه مسیر

- [درس پیشین](/accounting/docs/financial-statements/notes-to-financial-statements)
- [درس بعدی](/accounting/docs/financial-statements/comparatives-and-subsequent-events)
- [نقشه مسیر](/accounting/docs/financial-statements)
- [کارگاه جامع](/accounting/docs/financial-statements/financial-reporting-workshop)