# دارایی‌های ثابت مشهود

## معرفی درس

در این درس از شناخت ماهیت رویداد به اندازه‌گیری و ثبت می‌رسید. موضوع درس دارایی‌های ثابت مشهود است. مثال‌ها آموزشی و تمام مبالغ صریحاً ریال‌اند؛ پاسخ تمرین را پس از تلاش مستقل باز کنید.

## پیش‌نیازها

[درس پیش‌نیاز](/accounting/docs/financial-accounting/inventory-valuation)؛ توانایی تشخیص حساب و سمت از [چرخه حسابداری](/accounting/docs/accounting-cycle) لازم است. برای مرور [ماهیت حساب‌ها](/accounting/docs/fundamentals/debit-credit) را بخوانید.

## اهداف یادگیری

- شرایط شناخت و طبقه‌بندی مرتبط با دارایی‌های ثابت مشهود را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ و اثر ثبت‌های نمونه را به ریال محاسبه کنید.
- خطای متوازن را با مدرک و تطبیق مستقل پیدا و اصلاح کنید.

## مفاهیم اصلی

دارایی مشهود برای استفاده در تولید، خدمت یا امور اداری و بیش از یک دوره نگهداری می‌شود. شناخت نیازمند احراز شرایط استاندارد ۱۱ و اندازه‌گیری قابل اتکای بهای تمام‌شده است. قیمت پس از تخفیف، مخارج مستقیم حمل و نصب و آماده‌سازی به دارایی مربوط می‌شوند. زیان راه‌اندازی یا هزینه عمومی نامرتبط را با برچسب پروژه سرمایه‌ای نکنید.

تعمیر عادی حفظ عملکرد هزینه است؛ جایگزینی جزء یا بهبود با منافع آتی و احراز شرایط شناخت می‌تواند دارایی شود و مبلغ جزء قبلی باید بررسی و حذف شود. در واگذاری، بهای اولیه و استهلاک انباشته حذف و تفاوت عایدی خالص با مبلغ دفتری سود یا زیان واگذاری می‌شود؛ کل وجه فروش، درآمد عملیاتی فروش کالا نیست.

### دامنه استانداردی و وضعیت منبع

موضوعات مرتبط: استاندارد 11 — دارایی‌های ثابت مشهود. درگاه رسمی سازمان حسابرسی در بررسی ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ قابل دریافت نبود؛ نسخه و اصلاحات جاری، تاریخ اجرا و استثناهای این منابع در این نوبت تأیید نشده‌اند. ارجاع‌های دارای سابقه فاز ۳ با تاریخ همان بررسی حفظ شده‌اند. محتوای حاضر آموزش با بازبینی حرفه‌ای ثبت‌نشده است؛ شرط و نرخ مثال، حکم قانونی عمومی نیست.

## مثال‌های کاربردی

### مثال اول: شناخت و مبلغ

تجهیز ۶۰، حمل ۳ و نصب لازم ۷ میلیون: دارایی ۷۰ میلیون ریال. تعمیر عادی بعدی ۲ میلیون هزینه دوره است.

### مثال دوم: ثبت و کنترل

دارایی با بهای ۵۰ و استهلاک انباشته ۲۰، به ۳۴ میلیون فروخته می‌شود؛ مبلغ دفتری ۳۰ و سود واگذاری ۴ میلیون است.

## اشتباهات رایج

تعمیر عادی را بدون بررسی سرمایه‌ای کنیم. این کار نادرست است. زمان وصول را جای زمان شناخت نگذارید؛ فرض ساده مسئله را به همه قراردادها تعمیم ندهید. هزینه مستقیم نصب لازم را بررسی کنیم. در واگذاری مبلغ دفتری را حذف کنیم.

## تمرین عملی

بهای تجهیز ۸۴، استهلاک انباشته ۳۶ و عایدی فروش ۵۵ میلیون است. سود واگذاری را محاسبه کنید. علاوه بر عدد، توضیح دهید کدام عنصر یا مانده تغییر کرده و برای تأیید آن چه مدرکی لازم است. معیار: ماهیت ۲ امتیاز، محاسبه ۴، اثر حساب ۲ و کنترل مدرک ۲ امتیاز؛ جمع ۱۰.

پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین در نسخه تعاملی با انتخاب «نمایش پاسخ» در دسترس است.

## آزمون کوتاه

آزمون کوتاه دارایی‌های ثابت مشهود

1. تعویض روغن و سرویس عادی دستگاه بدون افزایش منافع چه برخوردی دارد؟
   - همیشه به سرمایه شرکت اضافه می‌شود
   - همیشه به بهای دستگاه اضافه می‌شود
   - هزینه نگهداری دوره است؛ صرف پرداخت برای دستگاه سرمایه‌ای نمی‌شود.

2. پرونده مستقل درس: بهای اولیه تجهیز ۸۴، استهلاک انباشته ۳۶ و عایدی واگذاری 67 میلیون ریال؛ سود یا زیان واگذاری چقدر است؟ پاسخ را به ریال صحیح بنویسید.
   - ورودی: پاسخ؛ ریال صحیح، با علامت منفی در صورت لزوم؛ مبلغ صحیح به ریال

3. در یک واحد مستقل و با فرض احراز شرایط ذکرشده، خرید نقدی تجهیز آماده استفاده واجد شرایط دارایی به مبلغ 45,000,000 ریال. یک ثبت دوطرفه را با حساب، سمت و مبلغ هر سطر تکمیل کنید.
   - ورودی: حساب سطر 1؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، اسناد دریافتنی، کاهنده دریافتنی، موجودی کالا؛ بهای تمام‌شده، کاهنده موجودی، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات؛ بها، استهلاک انباشته تجهیزات، نرم‌افزار خریداری‌شده، استهلاک انباشته نرم‌افزار، پرداختنی تجاری، اصل تسهیلات، بدهی قرارداد، حقوق پرداختنی، هزینه خدمات پرداختنی، ذخیره گارانتی، سرمایه، سود انباشته اول پس از توزیع، درآمد عملیاتی، سود واگذاری تجهیز، بهای فروش‌رفته و کاهش ارزش موجودی، تعمیرات، حقوق، اجاره، کارمزد بانک، هزینه تأمین مالی، خدمات مصرفی، کاهش ارزش دریافتنی، هزینه گارانتی، هزینه بیمه، هزینه ملزومات، هزینه استهلاک تجهیز، هزینه استهلاک نرم‌افزار
   - ورودی: سمت سطر 1؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 1؛ ریال؛ مبلغ صحیح به ریال
   - ورودی: حساب سطر 2؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، اسناد دریافتنی، کاهنده دریافتنی، موجودی کالا؛ بهای تمام‌شده، کاهنده موجودی، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات؛ بها، استهلاک انباشته تجهیزات، نرم‌افزار خریداری‌شده، استهلاک انباشته نرم‌افزار، پرداختنی تجاری، اصل تسهیلات، بدهی قرارداد، حقوق پرداختنی، هزینه خدمات پرداختنی، ذخیره گارانتی، سرمایه، سود انباشته اول پس از توزیع، درآمد عملیاتی، سود واگذاری تجهیز، بهای فروش‌رفته و کاهش ارزش موجودی، تعمیرات، حقوق، اجاره، کارمزد بانک، هزینه تأمین مالی، خدمات مصرفی، کاهش ارزش دریافتنی، هزینه گارانتی، هزینه بیمه، هزینه ملزومات، هزینه استهلاک تجهیز، هزینه استهلاک نرم‌افزار
   - ورودی: سمت سطر 2؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 2؛ ریال؛ مبلغ صحیح به ریال

4. برای کنترل «دارایی‌های ثابت مشهود» کدام دو اقدام صحیح‌اند؟ هر دو پاسخ را انتخاب کنید.
   - در واگذاری مبلغ دفتری را حذف کنیم.
   - تعمیر عادی را بدون بررسی سرمایه‌ای کنیم.
   - هزینه مستقیم نصب لازم را بررسی کنیم.

پاسخ‌ها و بازخورد تشریحی در نسخه تعاملی پس از ارسال نمایش داده می‌شوند. کلید پاسخ در متن آموزشی منتشر نشده است.

پیشرفت اختیاری در مرورگر ذخیره می‌شود و میان دستگاه‌ها همگام نیست.

## جمع‌بندی

هزینه نگهداری دوره است؛ صرف پرداخت برای دستگاه سرمایه‌ای نمی‌شود. برای عمل، نخست مدرک و زمان شناخت، سپس مبلغ و طبقه‌بندی و در پایان کنترل دفتر و مانده را بررسی کنید.

## منابع و مراجع

- [چارچوب مفهومی گزارشگری مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8.pdf) — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ سابقه بررسی 2026-10-30.
- [استاندارد حسابداری 11؛ داراییهای ثابت مشهود](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%2011.pdf) — سازمان حسابرسی؛ دارایی‌های ثابت مشهود؛ تجدیدنظر ۱۳۸۶؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ سابقه بررسی 2026-10-30.

منبع موضوعی مورد نیاز: استاندارد 11 — دارایی‌های ثابت مشهود. دریافت متن رسمی جاری و احراز اصلاحات و تاریخ اجرا هنوز لازم است؛ شماره بند یا تأیید حرفه‌ای ادعا نشده است. دامنه ابزارهای مالی ایران را با استانداردهای ارائه و افشای مربوط بررسی کنید؛ IFRS 9 خودکار مبنای الزامی این مثال‌ها فرض نشده است.

## ادامه مسیر

- [درس پیشین](/accounting/docs/financial-accounting/inventory-valuation)
- [درس بعدی](/accounting/docs/financial-accounting/depreciation-and-impairment)
- [نقشه مسیر حسابداری مالی](/accounting/docs/financial-accounting)
- [پیش‌نیاز چرخه حسابداری](/accounting/docs/accounting-cycle)