# حسابداری خرید و موجودی کالا

## معرفی درس

در این درس از شناخت ماهیت رویداد به اندازه‌گیری و ثبت می‌رسید. موضوع درس حسابداری خرید و موجودی کالا است. مثال‌ها آموزشی و تمام مبالغ صریحاً ریال‌اند؛ پاسخ تمرین را پس از تلاش مستقل باز کنید.

## پیش‌نیازها

[درس پیش‌نیاز](/accounting/docs/financial-accounting/receivables-impairment)؛ توانایی تشخیص حساب و سمت از [چرخه حسابداری](/accounting/docs/accounting-cycle) لازم است. برای مرور [ماهیت حساب‌ها](/accounting/docs/fundamentals/debit-credit) را بخوانید.

## اهداف یادگیری

- شرایط شناخت و طبقه‌بندی مرتبط با حسابداری خرید و موجودی کالا را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ و اثر ثبت‌های نمونه را به ریال محاسبه کنید.
- خطای متوازن را با مدرک و تطبیق مستقل پیدا و اصلاح کنید.

## مفاهیم اصلی

موجودی برای فروش یا مصرف در تولید و ارائه خدمت نگهداری می‌شود. بهای خرید پس از کسر تخفیف تجاری و برگشت، به‌اضافه مخارج رساندن موجودی به مکان و وضعیت فعلی است؛ هزینه فروش و اتلاف غیرعادی را خودکار سرمایه‌ای نکنید. مالیات قابل بازیافت با مخارج غیرقابل بازیافت متفاوت است؛ مثال‌های این دوره مالیات را مدل نمی‌کنند.

در سیستم دائمی، خرید به موجودی و هنگام فروش بهای فروش‌رفته هم‌زمان به هزینه منتقل می‌شود. در سیستم ادواری، خرید در حساب خرید گردآوری و بهای فروش‌رفته در پایان دوره با موجودی پایان محاسبه می‌شود. این دو منطق را در یک مثال مخلوط نکنید. این فصل بر شناخت و بهای تمام‌شده تمرکز دارد؛ طراحی انبار و کنترل شمارش در ماژول انبار آموزش داده می‌شود.

### دامنه استانداردی و وضعیت منبع

موضوعات مرتبط: استاندارد 8 — موجودی مواد و کالا. درگاه رسمی سازمان حسابرسی در بررسی ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ قابل دریافت نبود؛ نسخه و اصلاحات جاری، تاریخ اجرا و استثناهای این منابع در این نوبت تأیید نشده‌اند. ارجاع‌های دارای سابقه فاز ۳ با تاریخ همان بررسی حفظ شده‌اند. محتوای حاضر آموزش با بازبینی حرفه‌ای ثبت‌نشده است؛ شرط و نرخ مثال، حکم قانونی عمومی نیست.

## مثال‌های کاربردی

### مثال اول: شناخت و مبلغ

قیمت فاکتور ۳۰، تخفیف تجاری ۳ و حمل لازم ۲ میلیون است؛ بهای موجودی ۲۹ میلیون. در خرید نسیه، موجودی بدهکار و پرداختنی بستانکار می‌شود.

### مثال دوم: ثبت و کنترل

برگشت خرید ۴ میلیون در سیستم دائمی، پرداختنی بدهکار و موجودی بستانکار است؛ وصول وجه یا تسویه فروشنده شرط ثبت برگشت مستند نیست.

## اشتباهات رایج

هزینه فروش را همیشه به موجودی اضافه کنیم. این کار نادرست است. زمان وصول را جای زمان شناخت نگذارید؛ فرض ساده مسئله را به همه قراردادها تعمیم ندهید. تخفیف تجاری را از بهای خرید کم کنیم. هزینه مستقیم حمل لازم را بررسی کنیم.

## تمرین عملی

خرید ۵۲، تخفیف تجاری ۴ و حمل مستقیم ۳ میلیون ریال است. بهای موجودی خریداری‌شده را بیابید. علاوه بر عدد، توضیح دهید کدام عنصر یا مانده تغییر کرده و برای تأیید آن چه مدرکی لازم است. معیار: ماهیت ۲ امتیاز، محاسبه ۴، اثر حساب ۲ و کنترل مدرک ۲ امتیاز؛ جمع ۱۰.

پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین در نسخه تعاملی با انتخاب «نمایش پاسخ» در دسترس است.

## آزمون کوتاه

آزمون کوتاه حسابداری خرید و موجودی کالا

1. حمل لازم برای رساندن کالا به محل آماده فروش چه ماهیتی دارد؟
   - با احراز ارتباط مستقیم در بهای موجودی منظور می‌شود.
   - همیشه هزینه تأمین مالی است
   - همیشه درآمد غیرعملیاتی است

2. پرونده مستقل درس: قیمت خرید 61، تخفیف تجاری ۴ و حمل مستقیم ۳ میلیون ریال؛ بهای خرید موجودی چقدر است؟ پاسخ را به ریال صحیح بنویسید.
   - ورودی: پاسخ؛ ریال صحیح، با علامت منفی در صورت لزوم؛ مبلغ صحیح به ریال

3. در یک واحد مستقل و با فرض احراز شرایط ذکرشده، خرید نسیه ملزومات مصرف‌نشده از فروشنده به مبلغ 8,000,000 ریال. یک ثبت دوطرفه را با حساب، سمت و مبلغ هر سطر تکمیل کنید.
   - ورودی: حساب سطر 1؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، اسناد دریافتنی، کاهنده دریافتنی، موجودی کالا؛ بهای تمام‌شده، کاهنده موجودی، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات؛ بها، استهلاک انباشته تجهیزات، نرم‌افزار خریداری‌شده، استهلاک انباشته نرم‌افزار، پرداختنی تجاری، اصل تسهیلات، بدهی قرارداد، حقوق پرداختنی، هزینه خدمات پرداختنی، ذخیره گارانتی، سرمایه، سود انباشته اول پس از توزیع، درآمد عملیاتی، سود واگذاری تجهیز، بهای فروش‌رفته و کاهش ارزش موجودی، تعمیرات، حقوق، اجاره، کارمزد بانک، هزینه تأمین مالی، خدمات مصرفی، کاهش ارزش دریافتنی، هزینه گارانتی، هزینه بیمه، هزینه ملزومات، هزینه استهلاک تجهیز، هزینه استهلاک نرم‌افزار
   - ورودی: سمت سطر 1؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 1؛ ریال؛ مبلغ صحیح به ریال
   - ورودی: حساب سطر 2؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، اسناد دریافتنی، کاهنده دریافتنی، موجودی کالا؛ بهای تمام‌شده، کاهنده موجودی، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات؛ بها، استهلاک انباشته تجهیزات، نرم‌افزار خریداری‌شده، استهلاک انباشته نرم‌افزار، پرداختنی تجاری، اصل تسهیلات، بدهی قرارداد، حقوق پرداختنی، هزینه خدمات پرداختنی، ذخیره گارانتی، سرمایه، سود انباشته اول پس از توزیع، درآمد عملیاتی، سود واگذاری تجهیز، بهای فروش‌رفته و کاهش ارزش موجودی، تعمیرات، حقوق، اجاره، کارمزد بانک، هزینه تأمین مالی، خدمات مصرفی، کاهش ارزش دریافتنی، هزینه گارانتی، هزینه بیمه، هزینه ملزومات، هزینه استهلاک تجهیز، هزینه استهلاک نرم‌افزار
   - ورودی: سمت سطر 2؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 2؛ ریال؛ مبلغ صحیح به ریال

4. برای کنترل «حسابداری خرید و موجودی کالا» کدام دو اقدام صحیح‌اند؟ هر دو پاسخ را انتخاب کنید.
   - تخفیف تجاری را از بهای خرید کم کنیم.
   - هزینه مستقیم حمل لازم را بررسی کنیم.
   - هزینه فروش را همیشه به موجودی اضافه کنیم.

پاسخ‌ها و بازخورد تشریحی در نسخه تعاملی پس از ارسال نمایش داده می‌شوند. کلید پاسخ در متن آموزشی منتشر نشده است.

پیشرفت اختیاری در مرورگر ذخیره می‌شود و میان دستگاه‌ها همگام نیست.

## جمع‌بندی

با احراز ارتباط مستقیم در بهای موجودی منظور می‌شود. برای عمل، نخست مدرک و زمان شناخت، سپس مبلغ و طبقه‌بندی و در پایان کنترل دفتر و مانده را بررسی کنید.

## منابع و مراجع

- [چارچوب مفهومی گزارشگری مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8.pdf) — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ سابقه بررسی 2026-10-30.

- [استاندارد حسابداری 8؛ حسابداری موجودی مواد و کالا](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/8..pdf) — سازمان حسابرسی؛ موجودی مواد و کالا؛ تجدیدنظر ۱۳۸۴؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ سابقه بررسی 2026-10-30.

منبع موضوعی مورد نیاز: استاندارد 8 — موجودی مواد و کالا. دریافت متن رسمی جاری و احراز اصلاحات و تاریخ اجرا هنوز لازم است؛ شماره بند یا تأیید حرفه‌ای ادعا نشده است. دامنه ابزارهای مالی ایران را با استانداردهای ارائه و افشای مربوط بررسی کنید؛ IFRS 9 خودکار مبنای الزامی این مثال‌ها فرض نشده است.

## ادامه مسیر

- [درس پیشین](/accounting/docs/financial-accounting/receivables-impairment)
- [درس بعدی](/accounting/docs/financial-accounting/cost-of-goods-sold)
- [نقشه مسیر حسابداری مالی](/accounting/docs/financial-accounting)
- [پیش‌نیاز چرخه حسابداری](/accounting/docs/accounting-cycle)