# دارایی‌های نامشهود

## معرفی درس

در این درس از شناخت ماهیت رویداد به اندازه‌گیری و ثبت می‌رسید. موضوع درس دارایی‌های نامشهود است. مثال‌ها آموزشی و تمام مبالغ صریحاً ریال‌اند؛ پاسخ تمرین را پس از تلاش مستقل باز کنید.

## پیش‌نیازها

[درس پیش‌نیاز](/accounting/docs/financial-accounting/depreciation-and-impairment)؛ توانایی تشخیص حساب و سمت از [چرخه حسابداری](/accounting/docs/accounting-cycle) لازم است. برای مرور [ماهیت حساب‌ها](/accounting/docs/fundamentals/debit-credit) را بخوانید.

## اهداف یادگیری

- شرایط شناخت و طبقه‌بندی مرتبط با دارایی‌های نامشهود را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ و اثر ثبت‌های نمونه را به ریال محاسبه کنید.
- خطای متوازن را با مدرک و تطبیق مستقل پیدا و اصلاح کنید.

## مفاهیم اصلی

دارایی نامشهود باید قابل تشخیص، تحت کنترل و فاقد ماهیت فیزیکی باشد و شرایط شناخت استاندارد ۱۷ را داشته باشد. نرم‌افزار خریداری‌شده یا حق امتیاز ممکن است واجد شرایط باشد؛ اشتراک کوتاه‌مدت خدمت نرم‌افزاری خودکار دارایی نرم‌افزار نیست. مخارج تحقیق و توسعه را یکسان ندانید؛ توسعه فقط با احراز هم‌زمان شرایطی مانند امکان‌پذیری، قصد و توان تکمیل، منافع آتی و اندازه‌گیری قابل اتکا قابل سرمایه‌ای‌شدن بررسی می‌شود.

برای عمر محدود، مبلغ استهلاک‌پذیر طی عمر مفید تخصیص می‌یابد؛ محدودیت قراردادی و تغییر فناوری مهم‌اند. عمر نامعین به معنای عمر بی‌نهایت نیست و با استناد به نسخه لازم‌الاجرا، بازبینی عمر و آزمون کاهش ارزش بررسی می‌شود. مثال‌های این دوره فقط نرم‌افزار خریداری‌شده با عمر محدود دارند و سرقفلی یا پروژه توسعه پیچیده را پوشش نمی‌دهند.

### دامنه استانداردی و وضعیت منبع

موضوعات مرتبط: استاندارد 17 — دارایی‌های نامشهود؛ استاندارد 32 — کاهش ارزش دارایی‌ها. درگاه رسمی سازمان حسابرسی در بررسی ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ قابل دریافت نبود؛ نسخه و اصلاحات جاری، تاریخ اجرا و استثناهای این منابع در این نوبت تأیید نشده‌اند. ارجاع‌های دارای سابقه فاز ۳ با تاریخ همان بررسی حفظ شده‌اند. محتوای حاضر آموزش با بازبینی حرفه‌ای ثبت‌نشده است؛ شرط و نرخ مثال، حکم قانونی عمومی نیست.

## مثال‌های کاربردی

### مثال اول: شناخت و مبلغ

مجوز نرم‌افزار قابل کنترل ۱۲ میلیون، آماده استفاده با عمر ۲۴ ماه و اسقاط صفر: استهلاک ماهانه ۵۰۰ هزار ریال است.

### مثال دوم: ثبت و کنترل

بهای نرم‌افزار ۱۸ و استهلاک انباشته ۶ میلیون: مبلغ دفتری ۱۲ میلیون. پرداخت اشتراک یک‌ماهه ۱ میلیون جداگانه هزینه خدمت همان ماه است.

## اشتباهات رایج

همه هزینه تحقیق را دارایی قطعی تلقی کنیم. این کار نادرست است. زمان وصول را جای زمان شناخت نگذارید؛ فرض ساده مسئله را به همه قراردادها تعمیم ندهید. کنترل نرم‌افزار و عمر قرارداد را بررسی کنیم. خدمت اشتراکی را از دارایی قابل تشخیص جدا کنیم.

## تمرین عملی

بهای حق قابل شناسایی ۳۲، استهلاک انباشته ۹ و کاهش ارزش ۳ میلیون ریال است. مبلغ دفتری را بیابید. علاوه بر عدد، توضیح دهید کدام عنصر یا مانده تغییر کرده و برای تأیید آن چه مدرکی لازم است. معیار: ماهیت ۲ امتیاز، محاسبه ۴، اثر حساب ۲ و کنترل مدرک ۲ امتیاز؛ جمع ۱۰.

پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین در نسخه تعاملی با انتخاب «نمایش پاسخ» در دسترس است.

## آزمون کوتاه

آزمون کوتاه دارایی‌های نامشهود

1. پرداخت یک ماه استفاده از خدمت ابری به تنهایی چه چیزی را ثابت می‌کند؟
   - حتماً افزایش سرمایه ثبت‌شده
   - خرید خدمت است؛ کنترل دارایی نرم‌افزار باید جداگانه احراز شود.
   - حتماً ایجاد دارایی نامشهود با عمر نامعین

2. پرونده مستقل درس: بهای حق نرم‌افزار 46، استهلاک انباشته ۹ و کاهش ارزش ۳ میلیون ریال؛ مبلغ دفتری چقدر است؟ پاسخ را به ریال صحیح بنویسید.
   - ورودی: پاسخ؛ ریال صحیح، با علامت منفی در صورت لزوم؛ مبلغ صحیح به ریال

3. در یک واحد مستقل و با فرض احراز شرایط ذکرشده، خرید نقدی نرم‌افزار قابل کنترل واجد شرایط دارایی با عمر محدود به مبلغ 9,000,000 ریال. یک ثبت دوطرفه را با حساب، سمت و مبلغ هر سطر تکمیل کنید.
   - ورودی: حساب سطر 1؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، اسناد دریافتنی، کاهنده دریافتنی، موجودی کالا؛ بهای تمام‌شده، کاهنده موجودی، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات؛ بها، استهلاک انباشته تجهیزات، نرم‌افزار خریداری‌شده، استهلاک انباشته نرم‌افزار، پرداختنی تجاری، اصل تسهیلات، بدهی قرارداد، حقوق پرداختنی، هزینه خدمات پرداختنی، ذخیره گارانتی، سرمایه، سود انباشته اول پس از توزیع، درآمد عملیاتی، سود واگذاری تجهیز، بهای فروش‌رفته و کاهش ارزش موجودی، تعمیرات، حقوق، اجاره، کارمزد بانک، هزینه تأمین مالی، خدمات مصرفی، کاهش ارزش دریافتنی، هزینه گارانتی، هزینه بیمه، هزینه ملزومات، هزینه استهلاک تجهیز، هزینه استهلاک نرم‌افزار
   - ورودی: سمت سطر 1؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 1؛ ریال؛ مبلغ صحیح به ریال
   - ورودی: حساب سطر 2؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، اسناد دریافتنی، کاهنده دریافتنی، موجودی کالا؛ بهای تمام‌شده، کاهنده موجودی، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات؛ بها، استهلاک انباشته تجهیزات، نرم‌افزار خریداری‌شده، استهلاک انباشته نرم‌افزار، پرداختنی تجاری، اصل تسهیلات، بدهی قرارداد، حقوق پرداختنی، هزینه خدمات پرداختنی، ذخیره گارانتی، سرمایه، سود انباشته اول پس از توزیع، درآمد عملیاتی، سود واگذاری تجهیز، بهای فروش‌رفته و کاهش ارزش موجودی، تعمیرات، حقوق، اجاره، کارمزد بانک، هزینه تأمین مالی، خدمات مصرفی، کاهش ارزش دریافتنی، هزینه گارانتی، هزینه بیمه، هزینه ملزومات، هزینه استهلاک تجهیز، هزینه استهلاک نرم‌افزار
   - ورودی: سمت سطر 2؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 2؛ ریال؛ مبلغ صحیح به ریال

4. برای کنترل «دارایی‌های نامشهود» کدام دو اقدام صحیح‌اند؟ هر دو پاسخ را انتخاب کنید.
   - همه هزینه تحقیق را دارایی قطعی تلقی کنیم.
   - کنترل نرم‌افزار و عمر قرارداد را بررسی کنیم.
   - خدمت اشتراکی را از دارایی قابل تشخیص جدا کنیم.

پاسخ‌ها و بازخورد تشریحی در نسخه تعاملی پس از ارسال نمایش داده می‌شوند. کلید پاسخ در متن آموزشی منتشر نشده است.

پیشرفت اختیاری در مرورگر ذخیره می‌شود و میان دستگاه‌ها همگام نیست.

## جمع‌بندی

خرید خدمت است؛ کنترل دارایی نرم‌افزار باید جداگانه احراز شود. برای عمل، نخست مدرک و زمان شناخت، سپس مبلغ و طبقه‌بندی و در پایان کنترل دفتر و مانده را بررسی کنید.

## منابع و مراجع

- [چارچوب مفهومی گزارشگری مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8.pdf) — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ سابقه بررسی 2026-10-30.

- [استاندارد حسابداری 17؛ داراییهای نامشهود](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/17..pdf) — سازمان حسابرسی؛ دارایی‌های نامشهود؛ تجدیدنظر ۱۳۸۶؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ سابقه بررسی 2026-10-30.

منبع موضوعی مورد نیاز: استاندارد 17 — دارایی‌های نامشهود؛ استاندارد 32 — کاهش ارزش دارایی‌ها. دریافت متن رسمی جاری و احراز اصلاحات و تاریخ اجرا هنوز لازم است؛ شماره بند یا تأیید حرفه‌ای ادعا نشده است. دامنه ابزارهای مالی ایران را با استانداردهای ارائه و افشای مربوط بررسی کنید؛ IFRS 9 خودکار مبنای الزامی این مثال‌ها فرض نشده است.

## ادامه مسیر

- [درس پیشین](/accounting/docs/financial-accounting/depreciation-and-impairment)
- [درس بعدی](/accounting/docs/financial-accounting/accounts-payable)
- [نقشه مسیر حسابداری مالی](/accounting/docs/financial-accounting)
- [پیش‌نیاز چرخه حسابداری](/accounting/docs/accounting-cycle)