# استهلاک و کاهش ارزش

## معرفی درس

در این درس از شناخت ماهیت رویداد به اندازه‌گیری و ثبت می‌رسید. موضوع درس استهلاک و کاهش ارزش است. مثال‌ها آموزشی و تمام مبالغ صریحاً ریال‌اند؛ پاسخ تمرین را پس از تلاش مستقل باز کنید.

## پیش‌نیازها

[درس پیش‌نیاز](/accounting/docs/financial-accounting/property-plant-equipment)؛ توانایی تشخیص حساب و سمت از [چرخه حسابداری](/accounting/docs/accounting-cycle) لازم است. برای مرور [ماهیت حساب‌ها](/accounting/docs/fundamentals/debit-credit) را بخوانید.

## اهداف یادگیری

- شرایط شناخت و طبقه‌بندی مرتبط با استهلاک و کاهش ارزش را با دلیل تشخیص دهید.
- مبلغ و اثر ثبت‌های نمونه را به ریال محاسبه کنید.
- خطای متوازن را با مدرک و تطبیق مستقل پیدا و اصلاح کنید.

## مفاهیم اصلی

استهلاک تخصیص مبلغ استهلاک‌پذیر یعنی بها پس از کسر ارزش اسقاط طی عمر و الگوی مصرف منافع است. خط مستقیم، نزولی و روش مبتنی بر کارکرد برای الگوهای متفاوت بررسی می‌شوند. شروع استهلاک با آماده‌بودن برای استفاده مرتبط است، نه صرف پرداخت یا شروع سودآوری. استهلاک انباشته حساب کاهنده دارایی است و صندوق نقدی نیست.

عمر، ارزش اسقاط و روش باید بررسی شوند. تغییر مستند برآورد از اطلاعات جدید معمولاً به‌صورت آتی روی مبلغ دفتری باقی‌مانده اعمال می‌شود؛ خطای محاسبه گذشته موضوع دیگری است. کاهش ارزش با نشانه‌هایی مانند آسیب یا افت منافع بررسی می‌شود؛ در دامنه استاندارد ۳۲، مبلغ بازیافتنی و مبلغ دفتری مقایسه می‌شوند. قواعد استهلاک مالیاتی را جای برآورد حسابداری نگذارید.

### دامنه استانداردی و وضعیت منبع

موضوعات مرتبط: استاندارد 11 — دارایی‌های ثابت مشهود؛ استاندارد 32 — کاهش ارزش دارایی‌ها؛ استاندارد 34 — رویه‌های حسابداری، تغییر در برآوردهای حسابداری و اشتباهات. درگاه رسمی سازمان حسابرسی در بررسی ۲۰۲۶-۱۱-۰۷ قابل دریافت نبود؛ نسخه و اصلاحات جاری، تاریخ اجرا و استثناهای این منابع در این نوبت تأیید نشده‌اند. ارجاع‌های دارای سابقه فاز ۳ با تاریخ همان بررسی حفظ شده‌اند. محتوای حاضر آموزش با بازبینی حرفه‌ای ثبت‌نشده است؛ شرط و نرخ مثال، حکم قانونی عمومی نیست.

## مثال‌های کاربردی

### مثال اول: شناخت و مبلغ

بهای ۷۲، اسقاط ۱۲ و عمر ۶۰ ماه: خط مستقیم ماهانه ۱ میلیون ریال است؛ هزینه بدهکار و استهلاک انباشته بستانکار.

### مثال دوم: ثبت و کنترل

مبلغ دفتری ۴۸، اسقاط جدید صفر و عمر باقی‌مانده جدید ۲۴ ماه: از زمان تغییر، استهلاک ماهانه ۲ میلیون است؛ دوره‌های قبل صرفاً به دلیل تغییر برآورد بازنویسی نمی‌شوند.

## اشتباهات رایج

استهلاک مالیاتی را خودکار جای برآورد مالی قرار دهیم. این کار نادرست است. زمان وصول را جای زمان شناخت نگذارید؛ فرض ساده مسئله را به همه قراردادها تعمیم ندهید. اسقاط را از مبلغ استهلاک‌پذیر کم کنیم. تغییر عمر با اطلاعات تازه را از خطا جدا کنیم.

## تمرین عملی

مبلغ دفتری پیش از آزمون ۷۳ و مبلغ بازیافتنی در دامنه مربوط ۶۴ میلیون ریال است. کاهش ارزش را محاسبه کنید. علاوه بر عدد، توضیح دهید کدام عنصر یا مانده تغییر کرده و برای تأیید آن چه مدرکی لازم است. معیار: ماهیت ۲ امتیاز، محاسبه ۴، اثر حساب ۲ و کنترل مدرک ۲ امتیاز؛ جمع ۱۰.

پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین در نسخه تعاملی با انتخاب «نمایش پاسخ» در دسترس است.

## آزمون کوتاه

آزمون کوتاه استهلاک و کاهش ارزش

1. عمر مفید با اطلاعات تازه و بدون خطای قبلی تغییر کرده است؛ برخورد چیست؟
   - همیشه سود سال قبل را اصلاح می‌کنیم
   - همیشه از نرخ مالیاتی به جای برآورد استفاده می‌کنیم
   - برآورد جدید به دوره جاری و آتی مربوط اعمال می‌شود.

2. پرونده مستقل درس: مبلغ دفتری پیش از آزمون 86 و مبلغ بازیافتنی ۶۴ میلیون ریال؛ کاهش ارزش لازم چقدر است؟ پاسخ را به ریال صحیح بنویسید.
   - ورودی: پاسخ؛ ریال صحیح، با علامت منفی در صورت لزوم؛ مبلغ صحیح به ریال

3. در یک واحد مستقل و با فرض احراز شرایط ذکرشده، استهلاک حسابداری تجهیزات طبق برآورد ماه به مبلغ 1,800,000 ریال. یک ثبت دوطرفه را با حساب، سمت و مبلغ هر سطر تکمیل کنید.
   - ورودی: حساب سطر 1؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، اسناد دریافتنی، کاهنده دریافتنی، موجودی کالا؛ بهای تمام‌شده، کاهنده موجودی، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات؛ بها، استهلاک انباشته تجهیزات، نرم‌افزار خریداری‌شده، استهلاک انباشته نرم‌افزار، پرداختنی تجاری، اصل تسهیلات، بدهی قرارداد، حقوق پرداختنی، هزینه خدمات پرداختنی، ذخیره گارانتی، سرمایه، سود انباشته اول پس از توزیع، درآمد عملیاتی، سود واگذاری تجهیز، بهای فروش‌رفته و کاهش ارزش موجودی، تعمیرات، حقوق، اجاره، کارمزد بانک، هزینه تأمین مالی، خدمات مصرفی، کاهش ارزش دریافتنی، هزینه گارانتی، هزینه بیمه، هزینه ملزومات، هزینه استهلاک تجهیز، هزینه استهلاک نرم‌افزار
   - ورودی: سمت سطر 1؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 1؛ ریال؛ مبلغ صحیح به ریال
   - ورودی: حساب سطر 2؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، اسناد دریافتنی، کاهنده دریافتنی، موجودی کالا؛ بهای تمام‌شده، کاهنده موجودی، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات؛ بها، استهلاک انباشته تجهیزات، نرم‌افزار خریداری‌شده، استهلاک انباشته نرم‌افزار، پرداختنی تجاری، اصل تسهیلات، بدهی قرارداد، حقوق پرداختنی، هزینه خدمات پرداختنی، ذخیره گارانتی، سرمایه، سود انباشته اول پس از توزیع، درآمد عملیاتی، سود واگذاری تجهیز، بهای فروش‌رفته و کاهش ارزش موجودی، تعمیرات، حقوق، اجاره، کارمزد بانک، هزینه تأمین مالی، خدمات مصرفی، کاهش ارزش دریافتنی، هزینه گارانتی، هزینه بیمه، هزینه ملزومات، هزینه استهلاک تجهیز، هزینه استهلاک نرم‌افزار
   - ورودی: سمت سطر 2؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 2؛ ریال؛ مبلغ صحیح به ریال

4. برای کنترل «استهلاک و کاهش ارزش» کدام دو اقدام صحیح‌اند؟ هر دو پاسخ را انتخاب کنید.
   - تغییر عمر با اطلاعات تازه را از خطا جدا کنیم.
   - استهلاک مالیاتی را خودکار جای برآورد مالی قرار دهیم.
   - اسقاط را از مبلغ استهلاک‌پذیر کم کنیم.

پاسخ‌ها و بازخورد تشریحی در نسخه تعاملی پس از ارسال نمایش داده می‌شوند. کلید پاسخ در متن آموزشی منتشر نشده است.

پیشرفت اختیاری در مرورگر ذخیره می‌شود و میان دستگاه‌ها همگام نیست.

## جمع‌بندی

برآورد جدید به دوره جاری و آتی مربوط اعمال می‌شود. برای عمل، نخست مدرک و زمان شناخت، سپس مبلغ و طبقه‌بندی و در پایان کنترل دفتر و مانده را بررسی کنید.

## منابع و مراجع

- [چارچوب مفهومی گزارشگری مالی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8.pdf) — سازمان حسابرسی؛ چارچوب مفهومی مصوب ۱۴۰۵؛ نسخه رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰؛ سابقه بررسی 2026-10-30.
- [استاندارد حسابداری 11؛ داراییهای ثابت مشهود](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/pdf/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%2011.pdf) — سازمان حسابرسی؛ دارایی‌های ثابت مشهود؛ تجدیدنظر ۱۳۸۶؛ فایل فهرست رسمی در تاریخ بررسی؛ سابقه بررسی 2026-10-30.

منبع موضوعی مورد نیاز: استاندارد 11 — دارایی‌های ثابت مشهود؛ استاندارد 32 — کاهش ارزش دارایی‌ها؛ استاندارد 34 — رویه‌های حسابداری، تغییر در برآوردهای حسابداری و اشتباهات. دریافت متن رسمی جاری و احراز اصلاحات و تاریخ اجرا هنوز لازم است؛ شماره بند یا تأیید حرفه‌ای ادعا نشده است. دامنه ابزارهای مالی ایران را با استانداردهای ارائه و افشای مربوط بررسی کنید؛ IFRS 9 خودکار مبنای الزامی این مثال‌ها فرض نشده است.

## ادامه مسیر

- [درس پیشین](/accounting/docs/financial-accounting/property-plant-equipment)
- [درس بعدی](/accounting/docs/financial-accounting/intangible-assets)
- [نقشه مسیر حسابداری مالی](/accounting/docs/financial-accounting)
- [پیش‌نیاز چرخه حسابداری](/accounting/docs/accounting-cycle)