# ثبت‌های اختتامی و بستن حساب‌ها

## معرفی درس

پس از بستن فقط مانده‌های دائمی می‌مانند. سود و زیان و برداشت مسیرهای متفاوتی دارند و شکل حقوقی تعیین می‌کند انتقال حقوق مالکانه چگونه توضیح داده شود. در این درس، ابتدا منطق را می‌خوانید، سپس نمونه‌ها را کنترل و تمرین مستقل را پیش از بازکردن پاسخ حل می‌کنید.

## پیش‌نیازها

[درس پیش‌نیاز](/accounting/docs/accounting-cycle/accounting-worksheet)؛ توانایی تشخیص دارایی، بدهی، درآمد، هزینه و دو سمت ثبت لازم است. این مسیر بدون قفل اجباری در دسترس است.

## اهداف یادگیری

- حساب‌های موقت و دائمی را تفکیک کنید.
- درآمد، هزینه و برداشت مالک واحد انفرادی را ببندید.
- سرمایه و تراز پس از بستن را با افتتاح بعد تطبیق دهید.

## مفاهیم اصلی

هدف بستن حساب‌های موقت، جداکردن عملکرد دوره بسته از دوره بعد است. درآمد، هزینه و برداشت مالک دوره بعد را با مانده صفر آغاز می‌کنند؛ دارایی، بدهی و سرمایه مانده خود را حفظ می‌کنند. استهلاک انباشته دائمی است و با هزینه استهلاک که موقت است تفاوت دارد.

شکل حقوقی مثال، واحد خدماتی با مالکیت انفرادی است. سود به سرمایه مالک منتقل و برداشت از همان سرمایه کم می‌شود. این رویه را به شرکت سهامی، سود انباشته یا تصمیم تقسیم سود تعمیم ندهید. خلاصه سود و زیان یک حساب واسط آموزشی است؛ استفاده از آن تنها شکل ممکن ثبت در همه نرم‌افزارها نیست.

ترتیب کار: درآمدها را بدهکار و خلاصه سود و زیان را بستانکار کنید؛ هزینه‌ها را بستانکار و خلاصه را بدهکار کنید. اگر خلاصه بستانکار مانده داشته باشد سود است: آن را بدهکار و سرمایه را بستانکار کنید. برای زیان، خلاصه بدهکار است و جهت انتقال برعکس می‌شود. برداشت مالک با بدهکارکردن سرمایه و بستانکارکردن برداشت بسته می‌شود؛ هزینه جدیدی ایجاد نمی‌کند.

اصلاحات پیش از بستن، مانده‌ها و نتیجه درست را تعیین می‌کنند؛ ثبت‌های بستن فقط مانده موقت را منتقل می‌کنند. افتتاح بعد از مانده دائمی صحیح شروع می‌شود؛ ورود دوباره درآمد دوره پیش خطاست. اصطلاح سند اختتام دائمی یا افتتاح در نرم‌افزار می‌تواند با بستن موقت‌ها متفاوت باشد؛ نام گزارش را با هدف ثبت اشتباه نگیرید. قالب قانونی دفاتر در این درس تأیید نمی‌شود.

## مثال‌های کاربردی

### مثال اول: واحد انفرادی سودده مستقل

سرمایه پیش از بستن ۸۰، درآمد ۴۰، هزینه‌ها ۲۵ و برداشت ۶ میلیون ریال است. درآمد ۴۰ به بستانکار خلاصه و هزینه ۲۵ به بدهکار خلاصه منتقل می‌شود؛ سود ۱۵ است. انتقال سود سرمایه را به ۹۵ و بستن برداشت آن را به ۸۹ میلیون می‌رساند. برداشت در سود ۱۵ دخالت ندارد.

### مثال دوم: واحد زیان‌ده و پرونده سپهر

در مثال مستقل دیگر درآمد ۱۸، هزینه ۲۳، سرمایه ۷۰ و برداشت صفر است. خلاصه ۵ میلیون بدهکار دارد؛ سرمایه بدهکار و خلاصه بستانکار ۵ میلیون می‌شود و سرمایه ۶۵ باقی می‌ماند. در مقابل، ثبت‌های زیر مربوط به سود و برداشت پرونده مستقل سپهرند، نه این واحد زیان‌ده.

### ثبت‌های بستن واحد انفرادی

### C01: بستن درآمد خدمات

تاریخ 1405/07/30؛ مدرک کاربرگ تأییدشده پایان مهر. واحد مالکیت انفرادی است؛ سرمایه و برداشت مالک به همین شکل حقوقی تعلق دارند، نه شرکت سهامی.

این ثبت مانده حساب موقت را صفر می‌کند؛ مانده‌های دائمی به دوره بعد می‌روند. سند حسابداری انتقال مانده با حکم قانونی دفاتر یکسان نیست.

| حساب | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| درآمد خدمات | ۱۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| خلاصه سود و زیان | — | ۱۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع | ۱۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |

### C02: بستن هزینه‌ها

تاریخ 1405/07/30؛ مدرک کاربرگ تأییدشده پایان مهر. واحد مالکیت انفرادی است؛ سرمایه و برداشت مالک به همین شکل حقوقی تعلق دارند، نه شرکت سهامی.

این ثبت مانده حساب موقت را صفر می‌کند؛ مانده‌های دائمی به دوره بعد می‌روند. سند حسابداری انتقال مانده با حکم قانونی دفاتر یکسان نیست.

| حساب | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| خلاصه سود و زیان | ۳۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | — |
| هزینه اجاره | — | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه حقوق | — | ۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه آب و برق | — | ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه ملزومات | — | ۷٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه بیمه | — | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه استهلاک | — | ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| جمع | ۳۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۳۴٬۵۰۰٬۰۰۰ |

### C03: انتقال سود به سرمایه مالک

تاریخ 1405/07/30؛ مدرک کاربرگ تأییدشده پایان مهر. واحد مالکیت انفرادی است؛ سرمایه و برداشت مالک به همین شکل حقوقی تعلق دارند، نه شرکت سهامی.

این ثبت مانده حساب موقت را صفر می‌کند؛ مانده‌های دائمی به دوره بعد می‌روند. سند حسابداری انتقال مانده با حکم قانونی دفاتر یکسان نیست.

| حساب | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| خلاصه سود و زیان | ۹۰٬۵۰۰٬۰۰۰ | — |
| سرمایه مالک | — | ۹۰٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| جمع | ۹۰٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۹۰٬۵۰۰٬۰۰۰ |

### C04: بستن برداشت مالک

تاریخ 1405/07/30؛ مدرک کاربرگ تأییدشده پایان مهر. واحد مالکیت انفرادی است؛ سرمایه و برداشت مالک به همین شکل حقوقی تعلق دارند، نه شرکت سهامی.

این ثبت مانده حساب موقت را صفر می‌کند؛ مانده‌های دائمی به دوره بعد می‌روند. سند حسابداری انتقال مانده با حکم قانونی دفاتر یکسان نیست.

| حساب | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| سرمایه مالک | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| برداشت مالک | — | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |

### تراز پس از بستن و انتقال به افتتاح دوره بعد

| حساب | مانده بدهکار (ریال) | مانده بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| بانک | ۱۸۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| دریافتنی تجاری | ۵۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| ملزومات | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| پیش‌پرداخت بیمه | ۱۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| تجهیزات | ۸۴٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| استهلاک انباشته تجهیزات | — | ۱۳٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| پرداختنی تجاری | — | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پیش‌دریافت خدمات | — | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| حقوق پرداختنی | — | ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سرمایه مالک | — | ۲۹۳٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| جمع | ۳۴۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۴۱٬۰۰۰٬۰۰۰ |

درآمد، هزینه، برداشت و خلاصه سود و زیان صفر شده‌اند؛ سرمایه مالک ۲۹۳٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال است. دارایی خالص ۳۲۷٬۵۰۰٬۰۰۰ = بدهی ۳۴٬۰۰۰٬۰۰۰ + حقوق مالکانه ۲۹۳٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال. افتتاح دوره بعد همین مانده‌های دائمی است؛ درآمد دوره بسته دوباره منتقل نمی‌شود.

## اشتباهات رایج

برداشت مالک هزینه نیست. استهلاک انباشته را نبندید. سرمایه قبل از بستن شامل سود جاری نشده است مگر فرایند ثبت آن صریحاً انجام شده باشد؛ سود را دو بار منتقل نکنید.

## تمرین عملی

سرمایه مالک واحد انفرادی قبل از بستن ۱۲۰، درآمد ۶۰، هزینه‌ها ۴۴ و برداشت ۷ میلیون ریال است. چهار مرحله بستن، سود، سرمایه پایان و وضعیت حساب‌های موقت را تعیین کنید.

پاسخ نمونه و معیار ارزیابی تمرین در نسخه تعاملی با انتخاب «نمایش پاسخ» در دسترس است.

## آزمون کوتاه

آزمون کوتاه ثبت‌های اختتامی و بستن حساب‌ها

1. سرمایه پیش از بستن ۱۰۰، سود ۱۶ و برداشت ۵ میلیون ریال است؛ سرمایه واحد انفرادی پس از بستن چقدر است؟
   - ورودی: پاسخ به ریال؛ عدد صحیح؛ مبلغ صحیح به ریال

2. خلاصه سود و زیان واحد انفرادی ۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال مانده بستانکار دارد؛ انتقال سود به سرمایه را ثبت کنید. سطر اول بدهکار و سطر دوم بستانکار را تکمیل کنید.
   - ورودی: حساب سطر 1؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات، استهلاک انباشته تجهیزات، پرداختنی تجاری، پیش‌دریافت خدمات، حقوق پرداختنی، سرمایه مالک، برداشت مالک، درآمد خدمات، هزینه اجاره، هزینه حقوق، هزینه ملزومات، هزینه بیمه، هزینه استهلاک، خلاصه سود و زیان
   - ورودی: سمت سطر 1؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 1 به ریال؛ مبلغ صحیح به ریال
   - ورودی: حساب سطر 2؛ گزینه‌ها: بانک، دریافتنی تجاری، ملزومات، پیش‌پرداخت بیمه، تجهیزات، استهلاک انباشته تجهیزات، پرداختنی تجاری، پیش‌دریافت خدمات، حقوق پرداختنی، سرمایه مالک، برداشت مالک، درآمد خدمات، هزینه اجاره، هزینه حقوق، هزینه ملزومات، هزینه بیمه، هزینه استهلاک، خلاصه سود و زیان
   - ورودی: سمت سطر 2؛ گزینه‌ها: بدهکار، بستانکار
   - ورودی: مبلغ سطر 2 به ریال؛ مبلغ صحیح به ریال

3. درآمد ۲۱ و هزینه‌های دوره ۲۵ میلیون ریال است؛ نتیجه دوره با علامت سود مثبت چند ریال است؟
   - ورودی: پاسخ به ریال؛ عدد صحیح؛ مبلغ صحیح به ریال

4. کدام حساب بعد از بستن موقت‌ها باقی می‌ماند؟
   - درآمد خدمات
   - برداشت مالک
   - استهلاک انباشته

پاسخ‌ها و بازخورد تشریحی در نسخه تعاملی پس از ارسال نمایش داده می‌شوند. کلید پاسخ در متن آموزشی منتشر نشده است.

پیشرفت اختیاری در مرورگر ذخیره می‌شود و میان دستگاه‌ها همگام نیست.

## جمع‌بندی

پس از بستن فقط مانده‌های دائمی می‌مانند. سود و زیان و برداشت مسیرهای متفاوتی دارند و شکل حقوقی تعیین می‌کند انتقال حقوق مالکانه چگونه توضیح داده شود.

## منابع و مراجع

چارچوب مفهومی ایران برای تفکیک اثر اقتصادی از وجه و منابع استانداردیِ مرتبط، برای دامنه مشخص خود استفاده شده‌اند. استاندارد ۴۳ مربوط به شناخت درآمد قرارداد و استاندارد ۱۱ مربوط به دارایی ثابت و استهلاک است؛ هیچ‌یک قالب سند داخلی، نرخ مالیاتی یا تکلیف نگهداری دفاتر را در این درس تأیید نمی‌کند. نسخه‌های رسمی DOCX در ۲۰۲۶-۱۰-۳۰ بازیابی شده‌اند. بازبینی حرفه‌ای نهایی ثبت نشده است؛ برای اقدام واقعی، دامنه و اصلاحات لازم‌الاجرا و مقررات جداگانه همان دوره را کنترل کنید.

- [چارچوب مفهومی گزارشگری مالی؛ نسخه رسمی سازمان حسابرسی](https://portal.audit.org.ir/StandardsFiles/%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/docx/%DA%86%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8.docx) — سازمان حسابرسی؛ مصوب ۱۴۰۵؛ فایل DOCX رسمی بازیابی‌شده ۲۰۲۶-۱۰-۳۰.
- [گام‌های نخست چرخه حسابداری](https://openstax.org/books/principles-financial-accounting/pages/3-3-define-and-describe-the-initial-steps-in-the-accounting-cycle) — اوپن‌استکس، دانشگاه رایس؛ Principles of Accounting, Volume 1.

## ادامه مسیر

- [درس پیشین](/accounting/docs/accounting-cycle/accounting-worksheet)
- [درس بعدی](/accounting/docs/accounting-cycle/software-cycle)
- [نقشه مسیر چرخه حسابداری](/accounting/docs/accounting-cycle)